سقوط

سقوط: آخرین رمان کامو، غم‌انگیزترین آنها

معرفی و نقد و بررسی کتاب سقوط اثر آلبر کامو

سقوط آخرین رمان تمام‌شده‌ی آلبر کامو پیش از مرگش است. در ۱۹۵۶ منتشر شد، یک سال پیش از جایزه‌ی نوبل. ژان‌پل سارتر پس از مرگ کامو درباره‌ی این رمان نوشت که سقوط زیباترین و کم‌فهمیده‌ترین کتاب اوست.

کتاب سقوط نخستین‌بار در سال ۱۳۴۵ توسط علی صدوقی به فارسی ترجمه شد و پس از آن بارها به رنگ فارسی درآمده از جمله ترجمه‌ی کاوه میرعباسی (نشر چشمه). جالب اینجاست بدانید عزت‌الله فولادوند در پانویسی در کتاب آلبر کامو معتقد است عنوان هبوط برای ترجمه‌ی رمان کامو، صحیح‌تر است چون آنچه کامو در این کتاب به آن اشاره می‌کند بیرون رانده شدن انسان از بهشت است.

این رمان در دوره‌ای نوشته شد که کامو در انزوای فکری عمیقی به سر می‌برد. جنگ استقلال الجزایر، جایی که کامو در آن به دنیا آمده بود، او را در موقعیت متفاوت از سایر روشنفکران و نویسندگان قرار داده بود. نه می‌توانست از استعمار دفاع کند نه از خشونت انقلابی‌ها. در گزارشی در Medium آمده که دوستش رومن گاری بعداً از افسردگی کامو در آن دوران نوشت. رمان سقوط این افسردگی را در خود دارد.

طرح داستان سقوط

رمان سقوط فصل‌بندی معمول ندارد. یک نفر، در چند شب متوالی، در یک بار در آمستردام با غریبه‌ای حرف می‌زند. شخصیت اصلی‌ سقوط هم ژان باپتیست کلمانس، بورژوایی است که قاضی بوده و به افتخارات گذشته‌اش می‌نازد. بیشتر کتاب مونولوگی است که ژان برایمان از قضاوت‌ها، نظراتش و اشتباهاتش درباره‌ی خود و زندگی مدرنش می‌گوید.

داستان سقوط در شهر آمستردام می‌گذرد، شهری که با کانال‌های آبی‌اش می‌شناسیم. ژان بابتیست آنها را با دایره‌های دوزخ در کمدی الهی دانته مقایسه می‌کند. encyclopedia می‌نویسد این آمستردام با محله‌ی قدیمی یهودیانش و اشاره‌های مستقیم سقوط به هولوکاست، رمان را سیاسی می‌کند و از «شریکان جرم» در دوران نازیسم روایت می‌کند.

کلمانس کیست؟

شخصیت اصلی سقوط، از شخصیت‌های پرحاشیه‌ی آثار کامو است. philopedia توضیح می‌دهد که تک‌گویی‌های اعتراف‌گونه‌ی کلمانس در سقوط شبیه آثار داستایفسکی است. کامو هم شخصیتی می‌سازد که روایت‌هایش برای خواننده غیرقابل باور است. کلمانس وکیل است و ماهر در داستان‌سازی. به قول literariness کامو با این ترفند می‌خواست ثابت کند همه‌ی انسان‌ها به‌نوعی گناهکارند. اعترافات کلمانس به گناهان و خطاهایش نه به خاطر تطهیرکردن خود بلکه برای متهم کردن دیگران است. نکته‌ی جالب درباره‌ی شخصیت کلمانس این است که بعضی از منتقدان معتقدند با توجه به اسم شخصیت و محتوای حرف‌هایش، ژان بابتیست کلمانس همان ژان پل سارتر است که در زمان نوشتن سقوط، رابطه‌ی کامو با او شکرآب شده بود. 

تفاوت با آثار پیشین کامو

اگر بیگانه یک قاتل خاموش داشت، اگر طاعون توصیف مقاومت یک شهر بود، سقوط درباره‌ی گناه و خطا است. داستانش پیچیده است و از این‌رو به قول سارتر کم‌فهمیده‌ترین اثر کامو است.