رمان خانم دالاوی اثر ویرجینیا وولف

معرفی کتاب خانم دالاوی: چرا باید این کتاب را خواند

رمان خانم دالاوی یا خانم دالووی اثر ویرجینیا وولف (ترجمه‌ی خجسته کیهان، انتشارات نگاه) در سال ۱۹۲۵ منتشر شد و یکی از آثار کلیدی وولف است که هشدارها و دلهره‌های او در آن مشاهده می‌شود. خلق این اثر برای وولف همراه با درگیری مداوم با پیچیدگی‌های فکری و عاطفی بود و ابزارهای ادبیِ تازه‌ای که او از این رمان به بعد به کار گرفت.

وولف در خانم دالاوی چه کرده است

۱. نوآوری در ساختار زمان و روایت:

وولف در این کتاب برای اولین بار الگوی سنتی زمان را در قالب یک رمان بلند در هم می‌شکند. برخلاف رمان‌های دیگر او، گستره‌ی زندگی قهرمان زن در این داستان تنها به وسعتِ یک روز محدود شده است. تمام داستان در یک روز واحد (بین ساعت شش بامداد تا زمان شام)، در منطقه‌ای مشخص از شهر لندن، و با تمرکز بر روی یک شخصیت واحد، کلاریسا دالوی، روایت می‌شود.

در این رمان، زمان حضوری سنگین و مسلط دارد؛ به گونه‌ای که لحظات کوتاه و گذرا به ابدیت تبدیل می‌شوند و زمانِ حال به حالت تعلیق درمی‌آید.

وولف از این زمانِ بسیار کوتاهِ داستانی، به عنوان ابزاری برای نقب زدن به گستره‌ی وسیع خاطرات و گذشته استفاده می‌کند. همچنین، داستان شخصیتی به نام سپتیموس وارن اسمیت به شکلی هارمونیک و موازی با وقایع روز کلاریسا دالوی پیش می‌رود، بی‌آنکه این دو شخصیت هرگز در طول داستان با یکدیگر ملاقات کنند.

۲. دغدغه‌های درونی و روان‌شناختی شخصیت‌ها

یکی از درونمایه‌های اصلی رمان، تنهایی و انزوای انسان‌هاست. ذهن خانم دالوی مدام درگیر این سؤال است که آیا انسان‌ها واقعاً می‌توانند یکدیگر را بشناسند. این رمان سرشار از حسرتِ فرصت‌ها و چیزهای ازدست‌رفته در گذر تند زمان است.

کلاریسا دالوی به خاطر اینکه عشق واقعی‌اش، پیتر والش، را در گذشته رها کرده و به یک ازدواج امن و بی‌خطر با ریچارد دالوی تن داده است، اکنون «زمان حال» و لذت زندگی را از دست می‌دهد. در جای دیگری از رمان، به الیزابت اشاره می‌شود که از نگاه‌های کلیشه‌ای و رمانتیک مردان جوانی که او را به گل سنبل یا درخت سپیدار تشبیه می‌کنند خسته است؛ او ترجیح می‌دهد به جای این تشبیه‌های احساسی، با درختان معمولی یا حتی سگش مقایسه شود.

۳. نقدهای اجتماعی و سیاسی:

کتاب خانم دالوی تنها یک رمان روان‌شناختی نیست، بلکه وولف در آن به صراحت از جنبش‌های انتزاعی فمینیسم، پادشاهی، جنگ و تباهی و ویرانی اروپا سخن می‌گوید. با وجود پرداختن به این مفاهیم نمادین و بزرگ، هنر وولف در این است که شخصیت‌های رمانش به عروسک‌های خیمه‌شب‌بازیِ حاملِ پیام تبدیل نمی‌شوند، بلکه هویتی کاملاً زنده و انسانی دارند. همچنین، در این رمان مردانی چون ریچارد دالوی و هیو ویت‌برِد نماد مدیرانی هستند که آنچنان غرق در کارهای رسمی و اداره‌ی مملکت شده‌اند که توانایی لذت بردن از زندگی را از دست داده‌اند و همین خشکی و روزمرگی، در نهایت به تباهی زندگی همسرانشان منجر می‌شود.

چرا باید خانم دالاوی را خواند

ویرجینیا وولف خود را بزرگ‌ترین نویسنده‌ی زن انگلستان می‌دانست و همین‌طور هم بود. با فاصله از همنسلانش ایستاده بود، در کار نویسندگی‌ حتا بالاتر از کاترین منسفیلد ارزیابی‌اش کرده‌اند. با اینحال برای خوانندگان، او با مرگش هم به‌یاد آورده می‌شود. بیست‌وهشتم مارس ۱۹۴۱ شال و کلاه پوشید و جیب‌های پالتوی خود را از سنگ پر کرد و در زمستان سرد آن سال، تن خود را به رودخانه‌ی اوز سپرد.

خانم دالاوی در زمره‌ی مشهورترین آثار تاریخ ادبیات است. از آن دسته آثاری است که تفاسیر و تعابیر و قرائت‌های مختلفی از آن شده و تأویل‌ها و خوانش‌های گوناگون از مناظر مختلف. از برداشت‌های روان‌شناسانه گرفته تا خوانش‌های سیاسی از لابه‌لای سطرهای رمان. اینکه چگونه وولف با توجه به تئوری‌های فروید، خصلت‌هایی به شخصیت‌های رمانش بخشیده و چگونه حدومرزهای عرفی جامعه‌اش را درنوردیده، از عشق همجنس به‌هم تا سوءاستفاده‌ی قدرت از جوانان با فرستادن‌شان به جبهه‌ی جنگ.