حکومت نظامی (نشر نی)

رمان حکومت نظامی اثر خوسه دونوسو؛ روایتی از عشق، سیاست و خفقان

رمان حکومت نظامی شاهکاری از نویسنده نامدار شیلیایی، خوسه دونوسو است که ساختاری چندصدایی و درون‌نگرانه دارد. دونوسو با استفاده از تکنیک جریان سیال ذهن و تک‌گویی‌های درونی، خواننده را به عمیق‌ترین و تاریک‌ترین زوایای ذهن شخصیت‌هایش می‌برد. رمان سرشار از توصیفات دقیق، فضاسازی‌های سنگین، نوستالژی، و نمادگرایی است که خفقان و وحشت یک جامعه‌ی تحت سلطه را به شکلی ملموس به مخاطب منتقل می‌کند.

داستان حکومت نظامی با بازگشت غیرمنتظره‌ی مانونگو ورا، خواننده و هنرمند مشهور شیلیایی، به زادگاهش آغاز می‌شود. مانونگو که سیزده سال گذشته را در تبعیدی خودخواسته و غرق در موفقیت‌های هنری در اروپا (به‌ویژه پاریس) گذرانده است، اکنون با احساسی از سرخوردگی و بحران هویت به سانتیاگو بازمی‌گردد.

ورود او به شیلی، دقیقاً با روز درگذشت ماتیلده، همسر پابلو نرودا (شاعر بزرگ و ملی شیلی) مصادف می‌شود. مانونگو بلافاصله راهی محله‌ی بلاویستا و خانه‌ی مشهور شاعر به نام «لاچاسکونا» می‌شود تا در مراسم احیا و سوگواری ماتیلده شرکت کند. این خانه که روزگاری نماد شکوه، هنر و عشق بود، اکنون در محاصره‌ی نیروهای امنیتی و در سایه‌ی سنگین حکومت نظامی و سانسور قرار دارد.

در این مراسم سوگواری که به صحنه‌ای برای رویارویی دیدگاه‌های مختلف تبدیل شده است، مانونگو با چهره‌های متفاوتی از گذشته و حال روبه‌رو می‌شود:

1. جودیت توره: دختری از طبقه‌ی اشراف که به جنبش‌های چپ انقلابی پیوسته، طعم شکنجه و زندان را چشیده و اکنون به دنبال انتقامی پیچیده است.
2. لوپیتو: دوست دوران دانشجویی مانونگو که اکنون به فردی سرخورده، الکلی و درهم‌شکسته تبدیل شده است.
3. فائوستا و دن سلدونیو: روشن‌فکران و دوستان قدیمی شاعر که در تلاش‌اند میراث و بنیاد پابلو نرودا را از گزند حکومت و مصادره‌های سیاسی حفظ کنند.
4. لیسبوا: یکی از رهبران عمل‌گرای حزب که می‌کوشد مراسم تشییع را به یک تظاهرات سیاسی و نماد مقاومت تبدیل کند.

چرا باید این رمان را بخوانیم؟

1. واکاوی بحران هویت و هنر در تبعید: نویسنده تضاد درونی هنرمندی را به تصویر می‌کشد که در خارج از کشورش به نماد مقاومت تبدیل شده، اما در درون احساس پوچی و بیگانگی می‌کند و با بازگشت به وطن، می‌کوشد حقیقتِ وجودی خود را بازیابد.
2. تصویرسازی بی‌نظیر از خفقان: دونوسو با مهارت تمام، وحشت حاکم بر خیابان‌های سانتیاگو، مقررات منع عبور و مرور شبانه، و سایه‌ی سنگین دیکتاتوری را چنان ترسیم می‌کند که خواننده سنگینیِ این فضا را بر شانه‌های خود احساس می‌کند.
3. شخصیت‌پردازی‌های چندلایه: هیچ شخصیتی در این رمان کاملاً سیاه یا سفید نیست. از بانکدارِ محافظه‌کار (فردی فاکس) تا مبارزان خسته و زخم‌خورده، همگی با ظرافت و پیچیدگیِ روان‌شناختی خلق شده‌اند.