کتاب مادام بوواری اثر گوستاو فلوبر

چرا کتاب مادام بوواری خواندنی است

کتاب مادام بوواری نوشته‌ی گوستاو فلوبر سرگذشت زنی است به نام اِما بوواری که برای رسیدن به طبقات بالاتر اجتماعی تلاش می‌کند. این کتاب که در فهرست برترین رمان‌های رئالیستی قرار دارد، از پرخواننده‌ترین کتاب‌های تاریخ ادبیات است. مارسل پروست کتاب مادام بوواری را الگویی برای ادبیات مدرن می‌دانست. ماریو بارگاس یوسا با پروست هم‌نظر بود و در کتاب عیش مدام، مادام بوواری را نخستین رمان مدرن می‌خواند چراکه یک انسان معمولی را به مرکز ادبیات آورد. در نهایت جولین بارنز مادام بوواری را بهترین رمانی که تاکنون نوشته‌شده خوانده.

چگونه کتاب مادام بوواری نوشته شد

فلوبر نوشتن کتاب مادام بوواری را در سپتامبر ۱۸۵۱ آغاز کرد و در آوریل ۱۸۵۶ تمام کرد؛ یعنی حدود ۵۶ ماه کار مداوم. در تمام این مدت او در اتاق خانه‌اش جملاتش را با صدای بلند می‌خواند تا موسیقی و ریتم نثرش را امتحان کند. چیزی که کمتر گفته می‌شود این است که از این فرایند هزاران صفحه دست‌نویس باقی مانده. کتابخانه‌ی ملی فرانسه و آرشیوهای روآن حدود ۳۸۰۰ برگ از پیش‌نویس‌ها را حفظ کرده‌اند که نشان می‌دهد او بارها و بارها جملات را بازنویسی می‌کرد. در نامه‌ای به معشوقه‌اش، لوئیس کولت، می‌نویسد: «کاغذ زیادی خراب می‌کنم؛ چه‌قدر خط‌خوردگی!»

کتاب مادام بووای که نخستین کتاب گوستاو فلوبر بود، در دسامبر ۱۸۵۶ منتشر شد اما کمتر از یک سال بعد فلوبر به اتهام توهین به اخلاق عمومی و مذهب در این کتاب راهی دادگاه شد. در آن زمان فلوبر نویسنده‌ی ناشناخته‌ای بود اما با سروصدای دادگاهش، او و کتابش به شهرت رسیدند.

شخصیت اِما در کتاب مادام بوواری

اِما بوواری از سرشناس‌ترین شخصیت‌های ادبی است. او زنی است نه آرمانی و نه دوست‌داشتنی و نه به تمامی محصول تخیل فلوبر. در زمان نوشتن کتاب مادام بوواری، آثار بسیاری با محوریت زنان و در ژانر ملودرام منتشر می‌شد. قصد فلوبر از نوشتن مادام بوواری شکستن کلیشه‌های ادبیات رمانتیک عصر خود بود. پس از گذشت یک قرن و نیم از چاپ مادام بوواری و انتشار صدها سند و نوشته‌های فلوبر، منتقدان به این نتیجه رسیده‌اند که فلوبر برای ساخت و پردازش شخصیت اِما از زندگی دلفین دلامار الهام گرفته. زنی که در نورماندی ازدواج ناموفقی داشت، بدهکار شد و سرانجام دست به خودکشی زد.

ترجمه‌های فارسی مادام بوواری

کتاب مادام بوواری به عنوان یکی از مهم‌ترین متن‌های ادبی تاریخ ادبیات بارها به فارسی ترجمه شده. نخستین‌بار بخش‌هایی از آن به قلم ابراهیم گلستان در نشریه‌ی هفتگی اخبار هفته‌ی شرکت نفت در سال ۱۳۱۸ به فارسی ترجمه شد و پس از آن مترجمان مختلفی این رمان را به فارسی ترجمه کردند: محمود پورشالچی (۱۳۲۷)، داریوش شاهین (۱۳۶۸) و محمدمهدی فولادوند (۱۳۷۹). اما مشهورترین این ترجمه‌ها که بیشترین خواننده هم داشته به سه ترجمه‌ی مشفق همدانی (۱۳۴۱)، محمد قاضی (۱۳۴۱)، مهدی سحابی (۱۳۸۶) و مهستی بحرینی (۱۳۹۸) برمی‌گردد.

در نتیجه...

کتاب مادام بوواری دعوت‌نامه‌ای از گوستاو فلوبر برای مردمان عصر خود و آیندگان است که تصویرشان را در اِما ببینند. همان‌طور که مصطفی رحیمی در مقاله‌ی فلوبر و مادام بوواری گفته مادام بوواری: «داستان کسانی است که می‌خواهند از پیله‌ی خود بیرون آیند ولی در این کار لازم به علل زیادی، به وادی گمراهی می‌افتند و در نتیجه‌ی این گمراهی دچار ملال می‌شوند. داستان کسانی است که طغیان‌شان، عشق‌شان و زندگی‌شان کم‌مایه و بی‌نیرو و خام است.»

و آنگونه که احمد سمیعی گیلانی (مترجم کتاب سالامبو دیگر اثر فلوبر) نوشته مادام بوواری را: «رمان تنهایی گفته‌اند. قهرمان آن، همه‌ی رِشته‌ها را میان خود و واقعیت می‌گسلد، آنچه آتش عشق می‌نامد هوس است و آنچه زندگی می‌پندارد سرابی است از زندگی، نه خود آن.»