مزرعه حیوانات (چشمه)

کتاب مزرعه‌ی حیوانات اثر جورج اورول

چرا باید کتاب مزرعه‌ی حیوانات را بخوانیم

کتاب مزرعه‌ی حیوانات اثر جورج اورول از مشهورترین و پرخواننده‌ترین کتاب‌های سیاسی است. حتماً شما هم این جمله را شنیده‌اید که:

همه‌ی حیوانات برابرند، اما بعضی حیوانات از بقیه برابرترند.

این جمله از مشهورترین جمله‌های ادبی قرن بیستم است همان‌طور که سی اس لوئیس از آن به عنوان یکی از گزنده‌ترین جمله‌های سیاسی ادبیات یاد کرده.+

با این‌حال انتشار کتاب مزرعه‌ی حیوانات آسان نبود. با اینکه اورول مزرعه‌ی حیوانات را در سال ۱۹۴۳ تمام کرد اما دو سالی طول کشید یکی از مشهورترین رمان‌های سیاسی قرن بیستم به‌دست خوانندگان برسد. آن زمان، در میانه‌ی جنگ جهانی دوم، بریتانیا متحد شوروی بود و طرفداری از شوروی و استالین در بریتانیا به اوج خود رسیده بود و همین انتشار رمانی را که منتقد استالین و شوروی باشد ناممکن می‌کرد. چند ناشر چاپ مزرعه‌ی حیوانات را رد کردند از جمله نشر فابر اند فابر که تی اس الیوت از سردبیران آن بود. الیوت در نامه‌ای به اورول ضمن تحسین از کیفیت ادبی مزرعه‌ی حیوانات از انتشار آن سرباز زد.+

سرانجام در سال ۱۹۴۴ انتشارات Secker&Warburg چاپ کتاب را پذیرفت و در نهایت مزرعه‌ی حیوانات در آگوست ۱۹۴۵ به بازار آمد.

چرا اورول کتاب مزرعه‌ی حیوانات را نوشت

همه‌چی برای جورج اورول از اسپانیا آغاز شد. در اسپانیا بود که تا یک‌قدمی مرگ رفت، تیر خورد و مجروح شد و در اسپانیا ایمانش را به کمونیسم از دست داد. او که عضو گروه چریکی حزب کارگری اتحاد مارکسیستی بود می‌دید که دوستانش، به‌دست کمونیست‌ها کشته می‌شوند و یا به زندان می‌افتادند. و در اسپانیا بود که از تصفیه‌های خونین استالین شنید؛ اینکه افسران عضو گروه‌های مارکسیستی در جنگ داخلی اسپانیا هنگام بازگشت به شوروی به فرمان استالین تیرباران شده‌اند.

جورج اورول پس از پایان جنگ داخلی اسپانیا به انگلستان برگشت و با شور عجیبی از توتالیتاریسم نوشت؛ از منش و خلق‌وخویی که او در وصف‌شان چنین نوشته: «برای اولین‌بار بود که می‌دیدم کار و حرفه‌ی یک فرد این است که دروغ بگوید.»

او برای این کار به مهم‌ترین داشته‌اش روی آورد: تخیلش. مزرعه‌ای ساخت که در آن حیوانات به سرکردگی خوک‌ها، آقای جونز، صاحب مزرعه را بیرون می‌کنند و قدرت را به‌دست می‌گیرند؛ قانون می‌نویسند؛ رهبر انتخاب می‌کنند؛ تقسیم کار می‌کنند و...  پیرنگ داستان مزرعه‌ی حیوانات همین است. ساده است اما اهمیت مزرعه‌ی حیوانات در تمثیل آن است.

مضمون اصلی کتاب مزرعه‌ی حیوانات

جورج اورول در مزرعه‌ی حیوانات مسیر تدریجی انقلاب‌های توده‌ای را تشریح می‌کند. مسیری که در نهایت منجر به قدرت‌رسیدن پرولتاریا و برپایی جامعه‌ی سوسیالیستی می‌شود. حیوانات با رؤیای تساوی و برابری و آینده‌ی روشن برمی‌خیزند تا پایان تاریخ را خودشان رقم بزنند. خوک‌ها را به عنوان رهبر انتخاب می‌کنند ولی با گذر زمان خوک‌ها از شعارهای اولیه‌ی انقلاب‌شان دور می‌شوند و به آرمان‌های حیوانات خیانت می‌کنند. داستان مزرعه‌ی حیوانات همین است: چگونه انقلاب شکل می‌گیرد، چگونه شورشیان به قدرت می‌رسند، چگونه بلاهت‌ها اشکار می‌شود و در نهایت چگونه انقلاب منحرف و نابود می‌شود.

دهه‌ها بعد از انتشار کتاب مزرعه‌ی حیوانات، سید برت، نیک میسن، راجر واترز، ریچارد رایت و دیوید گیلمور، اعضای گروه پینک فلوید، وقتی داشتند قطعه‌های آلبوم دیوار را اجرا می‌کردند و سروده‌های اعتراضی‌شان را علیه نظام‌های استبدادی فریاد می‌زدند، خوک عروسکی بزرگی وارد سالن شد. + بعد از مزرعه‌ی حیوانات خوک نماد هر نظام سرکوبگری شده بود.

ترجمه‌های فارسی کتاب مزرعه‌ی حیوانات

کتاب مزرعه‌ی حیوانات در سال‌هایی به فارسی ترجمه می‌شود که شور انقلابی فوران می‌کرد. در سال ۱۳۴۸ نخستین ترجمه‌ی مزرعه‌ی حیوانات از سوی سازمان انتشارات کتاب‌های جیبی به‌قلم امیر امیرشاهی منتشر شد؛ با جلدی قهوه‌ای‌رنگ و با عنوان قلعه‌ی حیوانات. درست در همان سالی که گاو داستان غلامحسین ساعدی توسط داریوش مهرجویی و قیصر ساخته‌ی مسعود کیمیایی که تبلیغی برای شوریدن علیه وضع موجود بود در سینماها اکران شده بود و درگیری‌های گروه‌های مسلح سیاسی با حکومت آغاز شده بود.

کتاب مزرعه‌ی حیوانات توسط مترجمان بسیاری به فارسی ترجمه شده. در این بین یکی از ترجمه‌های خواندنی از کتاب مزرعه‌ی حیوانات، ترجمه‌ی احمد کسایی‌پور است که در سال ۱۳۹۳، به مناسبت هفتادمین سال انتشار کتاب، توسط نشر ماهی چاپ شد. بعد از این ترجمه باید به ترجمه‌ی کاوه میرعباسی هم اشاره کرد.