کتاب در باب حکمت زندگی: فرار از ملال زندگی

چرا کتاب در باب حکمت زندگی خواندنی است

کتابی از یکی از جالب‌ترین چهره‌ها در تاریخ فلسفه. فیلسوفی بدعنق که اندیشه‌هایش را یأس‌آور خوانده‌اند. همان‌طور که برتراند راسل او را بدبین خوانده و محمدعلی فروغی در کتاب سیر حکمت در اروپا او را شخصیتی بی‌آرام و متزلزل و پرسوءظن توصیف کرده. آرتور شوپنهاور در کتاب در باب حکمت زندگی تلاش می‌کند هم خوشبختی را تعریف کند و هم اینکه با چه نوع از زیستنی می‌شود به آن دست یافت. به گفته‌ی خودش این تنها راه رسیدن به حکمت زندگی است. تعمق در کیفیت و ماهیت زندگی چیز جدیدی نیست ولی بعد از آن وقت عمل فرا می‌رسد.

این سؤال که خوشبختی واقعی چیست از قدیم ذهن بشر را به خود مشغول کرده. فیلسوفان اولیه‌ی یونان به آن می‌گفتند یودایمانیا، به معنی رفاه، خوشبختی و شادی. این سؤال ذهن آرتور شوپنهاور را هم درگیر کرده بود و تفکراتش را در این‌باره در کتاب در باب حکمت زندگی بیان می‌کند.

کتاب در باب حکمت زندگی درباره‌ی چیست؟

انسان چگونه می‌‎تواند به شادی و خوشبختی دست پیدا کند و چگونه می‌تواند نهایت استفاده از آن را ببرد. این را شاید بتوان خلاصه‌ی کتاب دانست. در ابتدا فیلسوفان یونانی بودند که به این سؤال پرداختند. ارسطو معتقد بود نعمت‌های انسان را می‌تواند به سه دسته تقسیم کرد: نعمت‌هایی که خارج از نفس هستند، نعمت‌هایی روح و نعمت‌های جسم. شوپنهاور اما معتقد به سه دسته‌ی متفاوت بود. دسته‌ی اول شخصیت یا چیستی انسان، دسته‌ی دوم اموال یا دارایی انسان و دسته‌ی سوم مقام یا موقعیت یا جایگاه اجتماعی.

در دسته‌ی اول، منظور از شخصیت فقط کاراکتر شما نیست، سلامت، قدرت، زیبایی، خلق‌وخو، دیدگاه اخلاقی، هوش و تحصیلات شما را نیز پوشش می‌دهد. این خصوصیات به صورت طبیعی شکل می‌گیرد و نقش مهمی در مدیریت خوشحالی انسان دارد. ساختار درونی شخصیتی یک فرد یا آنچه از آن ساخته شده است بعنی بدن فیزیکی بزرگ‌ترین نقش را در شکل دادن به رفاه انسان ایفا می‌کند. مثلاً سلامتی. معلوم است که یک گدای سالم از یک شاهزاده‌ی بیمار خوشحال‌تر است. از نظر شوپنهاور بزرگ‌ترین لذت‌ها لذت‌های ذهنی است. او می‌گوید یک مرد روشنفکر در اوج تنهایی در افکار و خیالات خودش از بهترین سرگرمی‌ها سود می‌برد. درحالی‌که هیچ مقدار از لذت اجتماعی نمی‌تواند بی‌حوصلگی را از یک ابله دور کند.

دسته‌ی دوم اموال یا دارایی انسان است. ثروت مادی می‌تواند نیازهای جسمی و اصلی را برآورده کند اما پا را فراتر نمی‌گذارد. هرگز کسی را کاملاً سیراب نمی‌کند و کمبود ثروت درونی را جبران نمی‌کند. شادی از جای دیگری می‌آید و به همین دلیل است که افراد ثروتمند اگرچه از نظر مادی در وضعیت خوبی هستند اما کاملاً خوشحال نیستند.

و اما در نهایت دسته‌ی سوم مقام یا جایگاه اجتماعی. یک فرد ثروتمند درونی بر خلاف یک انسان تهی، به نظرات دیگران توجه چندانی نمی‌کند. او زندگی را از نگاه خود ترجمه می‌کند.

درباره‌ی سبک نگارش کتاب در باب حکمت زندگی

با اینکه شوپنهاور از برجسته‌ترین فیلسوفان است اما نثر و نوشته‌هایش معروف به سادگی است. به طوری‌که در مقایسه با دیگر کتاب‌های فلسفی بسیار راحت‌تر می‌توان با آن ارتباط نزدیکی با نویسنده احساس کرد و همین موضوع، درک نوشته‌هایش را ساده‌تر و خواندنش را لذت بخش‌تر کرده است.

ویژگی اصلی در باب حکمت زندگی

کتاب در باب حکمت زندگی کتابی فلسفی نیست بلکه می‌توان آن را کتابی درباره‌ی اخلاق فلسفى دانست. شوپنهاور در ابتداى کتاب مى‌گويد در اين کتاب از خيلى از مواضع فلسفى‌اش دست کشيده و اين کتاب در حقيقت براى عامه‌ی مردم که از فلسفه‌ی شوپنهاور مطلع نيستند نوشته شده، هر چند گهگاه نويسنده از نظريات فلسفى‌اش استفاده مى‌کند تا يک مطلب اخلاقى را ثابت کند.

شاید از جذابیت‌های کتاب در باب حکمت زندگی این باشد که شوپنهاور با بیانی بسیار گیرا و پرکشش، برای مدعاهای خودش انواع و اقسام تشبیه و استعاره و مثال‌های رنگ‌به‌رنگ پیش می‌کشد. همچنین سرتاسر این اثر را به ضرب‌المثل‌ها و حکمت‌های مشهور گوناگون و نیز سخنانی پرمغز و جذاب از بزرگان و صاحب‌نظران آراسته است؛ از سقراط و افلاطون و ارسطو و شکسپیر و گوته و تولستوی و دکارت گرفته تا سعدی.