مصطفی رحیمی
ملیت
ایرانی
تاریخ تولد
1305
تاریخ وفات
1381
بیوگرافی کامل
مصطفی رحیمی، حقوقدان، مترجم، قاضی، نمایشنامهنویس و روشنفکر برجستهی ایرانی، در اواخر اسفند ۱۳۰۴ در نایین در خانوادهای متوسط و اهل فرهنگ چشم به جهان گشود. پدرش احمد کارمند دارایی بود و مادرش سکینه که از خاندانی با قریحهی شعری بود، او را به خواندن کتاب و شاهنامه تشویق میکرد. تحصیلات ابتدایی را در نایین گذراند و سپس برای ادامهی تحصیل در دورهی متوسطه همراه با مادربزرگش راهی یزد و اصفهان شد. در سالهای دبیرستان در یزد، همراه با دوستانی چون محمدعلی اسلامی ندوشن، به کتابفروشی میر رفتوآمد داشت و با مطالعهی آثار ادبی برجستهی ایران و جهان همچون آثار پیرنیا، گوته و هوگو، اشتیاق اولیه به ادبیات و پرسشهای فکری در وجودش بیدار گردید.
در سال ۱۳۲۴ پس از قبولی در آزمون سراسری، برای تحصیل در رشتهی حقوق وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد. در این دوران به مطالعهی نوشتههای احمد کسروی روی آورد و در سال ۱۳۲۷ با دفاع از پایاننامهاش دربارهی دموکراسی، لیسانس حقوق گرفت. در اسفند ۱۳۲۸ وارد دستگاه قضایی شد و به عنوان قاضی در شهرهایی چون تویسرکان و شهرکرد به خدمت پرداخت. وقوع کودتای بیستوهشتم مرداد ۱۳۳۲ ضربهای روحی بر او وارد کرد و به مبدأ زمانی زندگی او و سرآغاز علاقهی عمیقش به محمد مصدق بدل گشت. در سال ۱۳۳۴ با سودابه ازدواج کرد که حاصل این پیوند دو پسر به نامهای بابک و سهراب بود.
او برای ادامهی تحصیل راهی فرانسه شد و در پاریس مدرک فوقلیسانس و سپس دکترای حقوق جزا را دریافت نمود. مشاهدهی تظاهرات استقلالطلبانهی الجزایر، حضور در سالنهای تئاتر و تماشای فیلمهای سینمایی در پاریس، تجربهی زیستهی او را غنا بخشید. پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۳۹، به عنوان مترجم و شارح اصلی اندیشههای ژان پل سارتر و مکتب اگزیستانسیالیسم در ایران شناخته شد. ترجمهی اثر اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر شهرت فراوانی برای او به همراه آورد. او همچنین با همکاری ابوالحسن نجفی کتاب ادبیات چیست؟ و آثار دیگری چون هنرمند و زمان او، ارفهی سیاه و نقد حکمت عامیانه را به فارسی بازگرداند.
در سال ۱۳۴۶ با استفاده از بورس تحصیلی بار دیگر به فرانسه رفت که همزمان با اعتراضات دانشجویی مهی ۱۹۶۸ بود. این سفر دوم نقطهی عطفی در اندیشهی او گردید؛ زیرا با حضور در نشستهای فکری در کافه بلانژه با دوستانی چون شاهرخ مسکوب و امیر پیشداد و مشاهدهی تحولات بهار پراگ، از سوسیالیسم توتالیتر نوع شوروی فاصله گرفت و به سوسیالیسم دموکراتیک متکی بر آزادی و عدالت روی آورد. او با بازگشت به ایران در سال ۱۳۴۷، علاوه بر نگارش مقالات متعددی در نشریات سخن، نگین، الفبا و کتاب زمان، نخستین اثر تألیفی خود با عنوان یأس فلسفی را منتشر ساخت. همچنین به نگارش نمایشنامههایی چون آناهیتا و تیاله و بازخوانی دراماتیک هملت شکسپیر پرداخت.
در دههی ۱۳۵۰ به دلیل نقد صریح دیکتاتوری در کتاب مقالاتش با عنوان نیمنگاه، با توقیف کتاب و احضارهای متعدد از سوی ساواک مواجه شد. در شبهای شعر گوته در سال ۱۳۵۶، در سخنرانی مشهور خود به نقد سانسور و دفاع از آزادی قلم پرداخت. او همزمان با انتصاب وزیری نامناسب در دادگستری، با بازنشستگی خودخواسته از قضاوت کناره گرفت تا استقلال خویش را حفظ کند.
در آستانهی پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، در دیماه همان سال مقالهای افشاگر و حقوقی با عنوان نامه به آیتالله خمینی در روزنامهی آیندگان منتشر کرد که در آن با نگاهی حقوقی و تحلیلی، ضرورت پاسداشت آزادی، اصول دموکراسی و حاکمیت قانون را یادآور شد. انتشار این مقاله موجی از واکنشها و حملات گروههای سیاسی چپ و تودهای را علیه او برانگیخت. او در سال ۱۳۶۰ مدتی را در زندان سپری کرد و پس از آن راه خانهنشینی و انزوا پیش گرفت. در دهههای ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰، به عنوان ویراستار و مشاور حقوقی در دفتر خدمات حقوقی بینالمللی با دوست دیرینش، مرتضی کلانتریان، همکاری کرد.
در سالهای پایانی عمر، با بازاندیشی در آرای سارتر و کامو و توجه به اندیشههای کارل پوپر و آیزایا برلین، به نقد مارکسیسم توتالیتر، فرهنگ مصرفگرایی و سلطهی بازرگانی پرداخت و بر پیوند اخلاق، عقل، عدالت و آزادی پای فشرد. رحیمی سرانجام در نهم مرداد ۱۳۸۱ در هفتادوهفت سالگی درگذشت؛ در حالی که منش اخلاقی، قلم صریح و ترجمههای ماندگارش یادگاری ارجمند در تاریخ روشنفکری ایران برجای گذاشت.
آثار مصطفی رحیمی
۰ کالای فرهنگی
مرتبسازی:
فیلترها
فیلترهای انتخاب شده
فیلتری انتخاب نشده است.
در حال بارگذاری فیلترها…