داریوش شایگان
ملیت
ایرانی
تاریخ تولد
1313
تاریخ وفات
1396
بیوگرافی کامل
داریوش شایگان، متفکر، هندشناس، منتقد ادبی و نویسندهی برجستهی ایرانی، سیزدهم بهمنماه ۱۳۱۳ در تهران از پدری ایرانی و مادری گرجستانی چشم به جهان گشود. او دوران خردسالی را در خانوادهای با پیشینهی گرجی ضدبلشویک گذراند و برای تحصیل وارد مدرسهی کاتولیک سنلویی در تهران شد؛ محیطی آموزشی که تدریس دروس در آن به زبان فرانسه انجام میگرفت و نخستین زمینههای مواجهه او با فرهنگ و زبان اروپایی را فراهم ساخت. او سپس برای ادامهی تحصیل راهی انگلستان و سوئیس شد و در دوران دانشجویی با اشتیاق فراوان به تماشای نمایشهای شکسپیر، حضور در کنسرتها و فستیوالهای موسیقی و مطالعهی آثار نقد ادبی مکتب ژنو و شارحانی چون آلبر بگن و ژان استاروبینسکی پرداخت. او با آموختن زبانهای انگلیسی و فرانسه، خود را در تقاطع دو زبان و دو فرهنگ یافت؛ تجربهای که مسئلهی دوزبانه بودن و زیستن در میان دو جهان فکری را به بخشی جداناشدنی از دغدغههایش بدل ساخت.
او پس از اخذ دیپلم در انگلستان، راهی سوئیس شد و در دانشگاه ژنو به فراگیری زبان سانسکریت و عرفان تطبیقی روی آورد. او رسالهی دکترای خود را با عنوان ادیان و مکتبهای فلسفی هند به پایان رساند و سپس با نگارش آثار بنیادی چون آسیا در برابر غرب و بتهای ذهنی و خاطرهی ازلی به بررسی عمیق نسبت میان فرهنگهای شرقی و تفکر غربی پرداخت. او پس از دریافت درجهی دکترا در رشتهی هندشناسی، به ایران بازگشت و سالها به مطالعات گسترده در شرقشناسی و حکمت اسلامی همت گماشت. او در همین دوران برای تعمیق اندیشه و اندوختن دانش حکمی، در محضر استادان و علامههایی چون علامه طباطبایی، علامه سیدجلالالدین آشتیانی و علامه رفیعی قزوینی زانو زد و به خوشهچینی از حکمت و عرفان اسلامی پرداخت.
او پس از تحولات سیاسی ایران، هجرتی دوازدهساله به فرانسه را آغاز کرد و در آنجا آثار متعدد و تأثیرگذاری به زبان فرانسه به نگارش درآورد. او در این دوران کتابهایی نظیر نگاه شکسته، اسکیزوفرنی فرهنگی و مجموعه مقالات توهم هویت را به چاپ رساند و با بازکاوی مفاهیمی چون گسست فرهنگی، بحران هویت و تقابل سنت و تجدد، نگاهی نو به چالشهای متفکران جهان سوم افکند. او همچنین با نگارش رمان نامهنگارانهی سرزمین سرابها به زبان فرانسه، جایزهی ادبی انجمن نویسندگان فرانسوی را دریافت کرد؛ رمانی که در آن در قالب گفتوگوی دو شخصیت، ناگفتهها و دغدغههای خویش دربارهی گفتوگوی تمدنها، غربت و جدایی انسان معاصر را به تصویر کشید.
او در سال ۱۳۷۰ پس از سالها دوری بار دیگر به ایران بازگشت و به فعالیتهای فرهنگی و انتشاراتی روی آورد. او با همراهی جمعی از پژوهشگران، انتشارات فرزان روز را تأسیس کرد و با چاپ حدود سیصد و پنجاه جلد کتاب نفیس در زمینهی هنر، گامی بلند در ارتقای سطح فرهنگی جامعه برداشت و آثاری مانند هنرهای ایران و باغهای خیال را منتشر ساخت. او در همین دوره با انتشار کتاب پنج اقلیم حضور به بررسی خصلت شعرپروری ایرانیان و بازخوانی جایگاه پنج شاعر بزرگ یعنی فردوسی، سعدی، خیام، مولانا و حافظ پرداخت و خرد نهفته در شعر فارسی را آشکار ساخت. او همچنین در کتاب در جستوجوی فضاهای گمشده به تطبیق هنرهای تجسمی شرق و غرب همت گماشت و با نگارش کتاب فانوس جادویی زمان، پیوند عمیق میان ادبیات داستانی و فلسفه را واکاوی کرد و از تاثیرپذیری خویش از مارس پروست، بودلر و فلوبر سخن گفت.
در منش فکری و زیست هنری او، ادبیات و هنر نه صرفاً حاشیهای بر فلسفه، بلکه رویکردی اصیل برای کشف لایههای پنهان هستی، فهم زمان و گشایش پنجرههای تازه به روی انسان به شمار میرفت. او نیل به شناخت راستین یک فرهنگ را نیازمند درک همزمان آثار مکتوب، رموز هنری و رازهای نهفته در سرشت انسان میدانست و با نفی تقابلهای خشک ایدئولوژیک، بر همدلی، گفتوگوی تمدنها و بهرهگیری از حکمت شرق و عقلانیت غرب تأکید داشت. او به پاس خدمات علمی و ادبی خود موفق به دریافت جوایز و نشانهای بینالمللی متعددی از جمله نشان شوالیه و نخل آکادمیک فرانسه، مدال عالی زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه آرهوس و جایزهی گفتوگوی فرهنگها شد.
سرانجام این فیلسوف ادیب برجسته و جستوجوگر فضاهای گمشده، پس از بستری شدن به دلیل سکتهی مغزی در عصر پنجم بهمنماه ۱۳۹۶، در تهران چشم از جهان فروبست؛ در حالی که اندیشهی فراملی و آثار گرانسنگ او میراثی ماندگار در عرصهی تفکر معاصر بر جای نهاد.
آثار داریوش شایگان
۰ کالای فرهنگی
مرتبسازی:
فیلترها
فیلترهای انتخاب شده
فیلتری انتخاب نشده است.
در حال بارگذاری فیلترها…