ابوالحسن نجفی
ملیت
ایرانی
تاریخ تولد
1307
تاریخ وفات
1394
بیوگرافی کامل
ابوالحسن نجفی، زبانشناس، مترجم، فرهنگنویس و عروضپژوه برجسته، در سال ۱۳۰۷ در نجف اشرف و در خانوادهای اهل علم دیده به جهان گشود. او دوران خردسالی و تحصیلات مقدماتی و متوسطه را در اصفهان سپری کرد و دیپلم خود را در این شهر گرفت. او از نظر اخلاقی و روحی تأثیر فراوانی از شخصیت دایی خود، سید محمدباقر الفت که از عرفای نامدار بود، پذیرفت و خُلقوخویی مهذب، پاکیزه و دقیق یافت. او برای ادامهی تحصیل راهی پایتخت شد و لیسانس ادبیات فرانسه را از دانشکدهی ادبیات دانشگاه تهران دریافت نمود. او پس از راهاندازی انتشارات نیل، برای تکمیل دانش خویش عازم فرانسه شد و در مقطع فوقلیسانس رشتهی زبانشناسی در دانشگاه سوربن پاریس به تحصیل پرداخت.
او پس از بازگشت به ایران، به حلقهی ادبی جُنگ اصفهان پیوست و در کنار هوشنگ گلشیری، بهرام صادقی، محمد حقوقی، مجید نفیسی و ضیاء موحد، یکی از جریانسازترین محافل داستانی و نقد ادبی را شکل داد. او در این نشستها نهتنها نظمدهندهی جلسات و ویراستار ادبی، بلکه معمار اخلاقی و رفتاری اهل قلم بود و با صراحت، دقت و نقد جدی خود، شور نوشتن و وسواس علمی را در آنان بیدار میساخت؛ چنانکه حتی پس از صراحت در نقد داستان گلشیری، خود با دقت به غلطگیری نوشتههای او میپرداخت. او همچنین در مؤسسهی فرانکلین نخستین کسی بود که ترجمهی آثار معاصر فرانسه را پیشنهاد کرد و سپس در مرکز نشر دانشگاهی با برپایی کلاسهای ویراستاری، شاگردان بسیاری را تربیت نمود. او سالها با مجلهی سخن همکاری داشت و تحت تأثیر پرویز ناتل خانلری، همواره در پی ارتقای فرهنگ عمومی بود. او در سالهای بعد به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و از سال ۱۳۸۳ مدیریت گروه ادبیات تطبیقی را بر عهده گرفت و جزوهای راهگشا با عنوان ادبیات تطبیقی تدوین کرد.
او با ترجمههای دقیق، روان، بیپیرایه و شیوا، نقشی بیبدیل در معرفی ادبیات و اندیشهی معاصر فرانسه به ایرانیان ایفا کرد. او با بازگردانی آثار داستاننویسان و روشنفکران برجستهای چون ژان پل سارتر، آلبر کامو، آندره مالرو و رومن گاری، افقهای تازهای در نثر داستانی و فضای فکری دهههای چهل و پنجاه پدید آورد. ترجمهی ماندگار او از کتاب شازده کوچولو بارها تجدید چاپ شد و او به پاس خدمات ارزشمندش در معرفی ادبیات فرانسه، نشان شوالیه را از سفیر فرانسه در تهران دریافت نمود.
در نگاه او به زبان، مراقبت، انضباط، پاکیگرایی و پرهیز از شتابزدگی جایگاهی بنیادین داشت. او بر این باور بود که پاسداری از زبان فارسی و احتیاط در کاربرد واژهها، ضرورتی برای حفظ سلامت فرهنگ جامعه است. او با نگارش کتاب جنجالی و جریانساز غلط ننویسیم، به نقد خطاهای رایج نگارشی پرداخت و با وجود برخی نقدها، تحولی بزرگ در حساسیت زبانی نویسندگان و مترجمان ایجاد کرد. در کنار این نگاه انضباطی، او علاقهی وافری به پژوهشهای زبانشناختی داشت و با تکیه بر نظریههای زبانشناسی مدرن سوسور و مارتینه، کتاب مبانی زبانشناسی را به عنوان نخستین اثر بنیادین در این حوزه به زبان فارسی تدوین کرد و مفاهیم نوینی را در بررسی علمی زبان مطرح ساخت.
او همچنین با پژوهشی گسترده در متون و زبان محاورهای، کتاب فرهنگ عامیانه را در دو جلد و ۱۵۲۳ صفحه به نگارش درآورد و گنجینهای ارزشمند از تعبیرات و زبان مردم را ثبت نمود. او در حوزهی عروض و وزن شعر فارسی نیز دستی بالا داشت؛ او با ارائهی طرحی نو بر پایهی دستاوردهای زبانشناسی و تنظیم دایرهها و جدولهای منطقی، طبقهبندی منسجم و نوینی از اوزان شعر فارسی ارائه داد که به گواهی عروضپژوهان، دستاوردی بیهمتا در تاریخ شعر فارسی به شمار میرفت. او علاوه بر این، در ویراستاری دانشنامهی فرهنگ آثار زیر نظر رضا سیدحسینی نقشی مؤثر داشت. او به دلیل علاقه به معماها و رمزگشایی، در اوقات فراغت به مطالعهی رمانها و تماشای فیلمهای پلیسی میپرداخت.
او که تا واپسین روزهای حیات به پژوهش دلبسته بود، در آخرین سخنان عمومیاش در آذرماه یادآور شد که به عنوان کارمند مادامالعمر فرهنگستان حقوق بازنشستگی دریافت نمیکند و از هزینههای درمانی بیمناک است. سرانجام این استاد پرکار، نقاد دقیق و چهره محبوب فرهنگ، در دوم بهمنماه ۱۳۹۴ در هشتادوشش سالگی بر اثر عفونت قلبی در بیمارستان مهر تهران چشم از جهان فروبست؛ در حالی که آثار گرانسنگ، شاگردان فراوان و پژوهشهای نوآورانهاش، یادگاری ارزشمند در تاریخ زبانشناسی، ترجمه و ادبیات معاصر ایران بر جای گذاشت.
آثار ابوالحسن نجفی
۰ کالای فرهنگی
مرتبسازی:
فیلترها
فیلترهای انتخاب شده
فیلتری انتخاب نشده است.
در حال بارگذاری فیلترها…