هملت: مشهورترین نمایشنامه‌ی تاریخ

معرفی کتاب هملت اثر جاودانه‌ی ویلیام شکسپیر

نمایشنامه‌ی هملت (ترجمه‌ی م. ا. به آذین، نشر اختران) مشهورترین و پرمحتواترین اثر ویلیام شکسپیر است که در زمره‌ی گنجینه‌ی گران‌قدر ادبیات نمایشی جهان محسوب می‌شود. این شاهکار محصول دورانی است که شکسپیر با مرگ تنها پسرش، با نام همت، به شدت دگرگون شد و سرزندگی از آثار او رخت بربست تا نوبت به نگارش تراژدی‌هایی برسد که بیانگر چهره‌ی تراژیک زندگی است.

هملت اثری است که به گفته‌ی منتقدان، مانند تابلوی مونالیزای داوینچی، هر کسی کوشیده است معمای لبخند آن را تحلیل یا تقلید کند و محتوای آن تنها آن چیزی نیست که نویسنده بیان کرده، بلکه تمام مطالبی را که در طول قرن‌ها درباره‌ی آن نوشته شده نیز شامل می‌شود.

داستان هملت درباره‌ی چیست

تاروپود این تراژدی هوشمندانه تنیده شده است؛ داستان در قلعه‌ی السینور آغاز می‌شود، جایی که روح پدر هملت ظاهر شده و شاهزاده را از نحوه‌ی قتل خود به دست کالدیوس (عموی هملت) آگاه می‌کند. روح با کلامی سهمگین فرمان می‌دهد:

انتقام قتل شنیع و عجیب او را بکش!

هملت که دانشجوی فلسفه است، با شنیدن سخنان روح دچار شوک عمیق اخلاقی می‌شود و از همان ابتدا می‌خواهد بداند که آیا این روح واقعاً پدر اوست یا اهریمنی است که قصد فریبش را دارد. او برای برداشتن پرده از حقیقت، روشی عاقلانه می‌آزماید و از گروهی بازیگر می‌خواهد تا نمایش «قتل گونزاگو» را در حضور پادشاه اجرا کنند تا عکس‌العمل او را بسنجد.

هملت کیست

هملت تنها شاهزاده‌ی دانمارک نیست، بلکه شاهزاده‌ی شک و شکاکیت است. او روشنفکری است که در برزخ میان باورهای قرون وسطایی و دستاوردهای عصر رنسانس گرفتار شده است. درخشان‌ترین تجلی این تردید در قطعه‌ی مشهور «بودن یا نبودن» ظهور می‌کند؛ جایی که هملت می‌پرسد:

آیا شریف‌تر آن است که ضربات و لطمات روزگار نامساعد را متحمل شویم یا آنکه سلاح نبرد به دست گرفته و با انبوه مشکلات بجنگیم تا آن ناگواری‌ها را از میان برداریم؟

او در میانه‌ی این کارآگاه‌بازی دقیق، با تردیدهایی روبروست که برای هر دانشجوی فلسفه‌ای جان‌کاه است؛ تردید به اینکه اگر قاتل را هنگام دعا بکشد، آیا روح او به بهشت خواهد رفت؟

مضامین نمایشنامه‌ی هملت

در نمایشنامه‌ی هملت همه‌چیز وجود دارد: از انتقام و سیاست و مذهب گرفته تا پیچیده‌ترین لایه‌های روان‌شناختی. شخصیت افلیا، دوشیزه بی‌گناهی که ناخواسته پایش به کشمکش‌های سیاسی باز شده، نمونه‌ای از قربانیان این دنیای تیره است.

یان کات، منتقد شهیر، معتقد است هملت بزرگ‌ترین سناریویی است که تاکنون نوشته شده و هر یک از شخصیت‌های آن وظیفه‌ی سنگدلانه‌ای بر عهده دارند که نویسنده هوشمندانه بر دوش آنها گذاشته است.

چرا باید هملت را بخوانیم

اگر می‌خواهید بدانید چگونه یک انسان می‌تواند در میان تارهای مکر و ضرورت‌های زمانه، راهی به سوی حقیقت بگشاید، مطالعه‌ی این اثر ضروری است. هملت به ما نشان می‌دهد که زندگی گاهی همچون حکایتی است که از زبان ابلهی روایت می‌شود، پر از هیاهو و خشم. این کتاب میراثی است ماندگار برای تمام نسل‌ها تا بدانند قدرت چگونه می‌تواند تزلزل ایجاد کند و آزادی چگونه در میانه توطئه‌ها به قربانگاه می‌رود. هملت نه تنها یک نمایشنامه، بلکه گزارشی است از فتح درونی شیطان بر خرد انسان و تلاشی برای یافتن معنا در جهانی که در آن «زمانه از بند گسسته است.»