کتاب نقاشی دلپذیر: هنری که جسم و جان را سیر می‌کند

معدفی، نقد و بررسی رمان نقاشی دلپذیر اثر مارسل امه

کتاب نقاشی دلپذیر داستان بلندی است از مارسل امه (ترجمه‌ی ناهید فروغان، نشر مد). شخصیت اصلی این داستان سورئال که در پاریس پس از جنگ جهانی دوم می‌گذرد، نقاشی به نام لافلور است که استعدادی خارق‌العاده دارد؛ تابلوهای او به جای آنکه صرفا چشم‌نواز باشند، خاصیتی جادویی دارند. در زمانه‌ای که کشور با کمبود شدید آذوقه مواجه است، نقاشی‌های لافلور تماشاگران را سیر می‌کند. نگاه کردن به آثار لافلور برای رفع گرسنگی، معادل خوردن یک وعده غذای کامل است. به‌تدریج، خود نقاش هم به این خاصیت نقاشی‌هایش پی می‌برد و جمعیت گرسنگان برای تماشای آثارش صف می‌کشند تا گرسنگی‌شان فروکش کند.

طنز تلخ در بازار هنر و نقد هنری

مارسل امه با خلق این موقعیت غیرواقعی، فضایی برای نقدهای اجتماعی و هنری فراهم می‌کند. وقتی خبر خاصیت سیرکنندگی نقاشی‌های لافلور پخش می‌شود، واکنش جامعه و دلالان هنر نقابی از واقعیت‌های پنهان را کنار می‌زند. گالری‌داری به نام هرمس شروع به احتکار و سوداگری با تابلوها می‌کند و منتقدان هنری با جملات پرطمطراق اما توخالی، آثاری را تفسیر می‌کنند که در اصل کارکردی کاملا بدوی دارند.

منتقدی در Graine de livre نوشته که مارسل امه در نقاشی دلپذیر به منتقدان هنری کنایه زده است؛ کسانی که با کلماتی مبهم و پیچیده سعی در انحصار فهم هنر دارند، در حالی که هنر لافلور به شکلی ساده و مستقیم، نیازهای اولیه‌ی مخاطب را برطرف می‌کند.

بیانیه‌ای برای صداقت در آفرینش هنری

پشت لایه‌ی طنز و فانتزی داستان، مفاهیم عمیقی درباره‌ی ماهیت خلق هنری پنهان شده است. لافلور به عنوان یک هنرمند، در پی شهرت یا خلق آثار پیچیده برای جلب رضایت منتقدان نیست؛ او تنها با خلوص و عشق نقاشی می‌کند. همین خلوص نیت است که به آثار او چنان نیرویی می‌بخشد که می‌تواند روح و جسم تماشاگر را تغذیه کند.

در نقدی در Fabula که فضایل اخلاقی را در جهان داستانی مارسل امه بررسی می‌کند، از قول پیر گریپاری نقل شده که این داستان در واقع وصیت‌نامه‌ی هنری نویسنده محسوب می‌شود؛ اثری که نشان‌دهنده‌ی اهمیت صداقت، درستی و خلوص در عمل خلاقانه است اما امه ترجیح داده این دیدگاه اخلاقی را در دل یک قصه‌ی سورئال پنهان کند تا از افتادن در دام سانتیمانتالیسم دور بماند.

رهایی از مادیات از طریق هنر

هنر در داستان نقاشی دلپذیر از یک کالای تجاری یا سوژه‌ای برای بحث‌های روشنفکری فراتر می‌رود. با گسترش نقاشی‌های لافلور در میان مردم، بازار سیاه مواد غذایی از بین می‌رود و مفهوم گرسنگی تغییر می‌کند. در یکی از نقدهای CritiquesLibres، اشاره شده که نیروی نقاشی‌های لافلور، روح را از قید نیازهای جسمانی آزاد می‌کند و به آن طراوت می‌بخشد؛ گویی تغذیه‌ی معنوی به نقطه‌ی اوج خود می‌رسد.