خورشید سیاه | افسردگی و مالیخولیا
در خورشید سیاه، ژولیا کریستوا پدیدهٔ افسردگی و مالیخولیا را نه صرفاً به عنوان اختلال روانی، بلکه به مثابه وضعیتی وجودی در مواجهه با زبان، معنا و گسست تجربه میکند. او با الهام از روانکاوی، فلسفه، نشانهشناسی و مطالعات ادبی، مفهوم «خورشید سیاه» را به عنوان نمادی از تاریکی روانی معرفی میکند—تابشِ نه روشنایی بلکه سایهای که بر اندیشه و ادراک انسان سنگینی میکند.
کریستوا در این اثر نشان میدهد چگونه فرد مبتلا به مالیخولیا با خلایی از معنا مواجه است: آوایی خاموش، زبانی لغزنده و تصویر ذهنی که توان نمادپردازی ندارد. این کتاب نوعی خوانش میانرشتهای است که مسائل روانی را در بافت فرهنگی، ادبی و تاریخی واکاوی میکند—افسردگی را نه صرفاً بیماری، بلکه زبان گسست، فقدانِ حضور و سرزمینِ گمشدهٔ «خود» میبیند.
ویژگیهای برجسته کتاب
- رویکردی میانرشتهای به افسردگی و مالیخولیا، ترکیب روانکاوی، فلسفه و نقد ادبی
- زبان عمیق، شاعرانه و دقیق که خواننده را به تجربهٔ درونی سوق میدهد
- بسط مفهوم «گسست از معنا» و «عدم حضور نمادین» به عنوان تجربهٔ مرکزی مالیخولیا
- ترجمهای روان و وفادار به لحن اصلی کریستوا توسط حمید هاشمی کهندانی
ساختار فصلی و بخشهای اصلی کتاب
بخش اول: مقدمهای بر خورشید سیاه
طرح مسئله، بررسی پرسش معنایی افسردگی و گسست روانی
بخش دوم: زبان مالیخولیا
تحلیل چگونگی ضعف در نمادپردازی، مشکل در تولید استعاره و زبانِ لکنتدار
بخش سوم: تجربهٔ گسست و سایه در هستی انسان
چگونگی تأثیر مالیخولیا بر تجربهٔ زمان، فضا، ارتباط و سوژهمندی
بخش چهارم: گسست فرهنگی و تاریخی
جای افسردگی در بستر فرهنگی معاصر و رابطهٔ آن با تاریخ، مدرنیته و زبان
بخش پایانی: مواجهه با خورشید سیاه
امکانهایی برای نمادپردازی دوباره، بازسازی معنا و عبور از گسست
دیگر آثار نويسنده و مترجم
- ملتهایی بدون ملیگرایی — نشر شوند
- علیه افسردگی ملی — نشر شوند
- در آغاز عشق بود — نشر شوند
- هانا آرنت: زندگی روایت است — نشر شوند
- فرديت اشتراكي — نشر روزبهان
- خودم را مي سفرم — نشر قطره
- مارسل پروست و ادراك زمان — نشر دمان
