بحران علوم اروپایی و پدیدارشناسی استعلایی
کتاب بحران علوم اروپایی و پدیدارشناسی استعلایی آخرین اثر بنیادین ادموند هوسرل و یکی از پیچیدهترین و تأثیرگذارترین متون در تاریخ فلسفه معاصر است. هوسرل در این کتاب که نخستین بار در سال ۱۹۳۶ منتشر شد، پروژه پدیدارشناسی را در برابر بزرگترین پرسش زمانهاش قرار میدهد: چرا علوم مدرن، با وجود پیشرفتهای حیرتانگیز، از پاسخگویی به نیازهای وجودی انسان ناتوان ماندهاند؟
او معتقد است بحران علوم تنها به معنای بحران در روشهای علمی نیست، بلکه بحران در معناست. علم در روند عینیتگرایی و ریاضیاتمحوری خود، از «زیستجهان» (Lebenswelt) یعنی بستر پیشینی تجربه انسانی، فاصله گرفته و این گسست، شکافی عمیق میان دستاوردهای علمی و زندگی معنادار بشر ایجاد کرده است.
در این اثر، هوسرل با رجوع به تاریخ اندیشه، از گالیله و دکارت تا کانت و فلاسفه مدرن، نشان میدهد که چگونه تکیه یکجانبه بر ریاضیات و فیزیک، جهان را به دادههای محاسباتی تقلیل داده و جنبههای زیسته و انسانی تجربه را کنار گذاشته است. او پیشنهاد میکند که بازسازی علم، تنها با اتکا به پدیدارشناسی استعلایی ممکن است؛ روشی که به تجربه ناب و آگاهی متأمل بازمیگردد و «زیستجهان» را دوباره کانون علم قرار میدهد.
از نگاه هوسرل، تنها با این بازگشت است که علم میتواند به دغدغههای واقعی بشر—از معنا و آزادی گرفته تا اخلاق و فرهنگ—پاسخ دهد. از همین رو این اثر، علاوه بر فلسفه علم، در علوم انسانی، جامعهشناسی، روانشناسی و حتی فلسفه فرهنگ نیز جایگاهی اساسی یافته است.
ویژگیهای برجسته کتاب
- نقدی ژرف و ریشهای بر علم مدرن از منظر معنا و زیست انسانی
- معرفی و بسط مفهوم بنیادین «زیستجهان» بهعنوان افق نخستین هر تجربه
- تحلیل تاریخی تحول علوم و فلسفه از گالیله تا دوران معاصر
- تبیین جایگاه پدیدارشناسی استعلایی در بازسازی معنای علم
- منبعی کلیدی برای پژوهش در فلسفه علم، پدیدارشناسی، علوم انسانی و فرهنگ
ساختار محتوایی کتاب
بخش اول: بحران در علوم اروپایی
شکاف میان دستاوردهای علمی و نیازهای وجودی انسان و پرسش از معنای علم.
بخش دوم: تاریخ بحران
بررسی گذار از گالیله و دکارت تا علم مدرن و نقد تقلیلگرایی ریاضیمحور.
بخش سوم: پدیدارشناسی استعلایی
طرح راهکار هوسرل برای بازسازی علم با بازگشت به آگاهی ناب و تجربه زیسته.
بخش پایانی: بازسازی بنیادهای علم و فرهنگ
بازاندیشی نسبت میان علم، فلسفه، و معنای انسانی زندگی.
دیگر آثار نویسنده و مترجم
آثار ادموند هوسرل
ایده پدیدارشناسی — نشر ققنوس
تاملات دکارتی — نشر نی
در باب ایدئال انسانیت فیخته — نشر شوند
پژوهشهای منطقی جلد اول — نشر نی
فلسفه به مثابه علم متقن — نشر مرکز
آثار طالب جابری
گوتلوب فرگه — نشر نی
آغازین بنیادهای متافیزیکی منطق — نشر نی
پژوهش های منطقی-فلسفی-زبانی — نشر نی
ایده پدیدارشناسی — نشر ققنوس
آموزه حقیقت افلاطون — نشر لگا
بهای حقیقت — سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی
پارمنیدس — نشر سمت
اصل بنیاد — نشر ققنوس
جهان و زبان در اندیشه ویتگنشتاین — نشر ققنوس
مبانی علم حساب — نشر ققنوس
مفهوم نگاشت — نشر موسسه پژوهشی حکمت فلسفه ایران
هستی و زبان در اندیشه هایدگر — نشر ققنوس
کتاب بحران علوم اروپایی و پدیدارشناسی استعلایی اثر ادموند هوسرل؛ آخرین و مهمترین اثر او در نقد بنیادین علم مدرن و معرفی مفهوم زیستجهان — ترجمه طالب جابری، نشر ققنوس.
