کتاب بر دامنه: جدال قدیم و جدید

چرا کتاب بر دامنه خواندنی است؟

کتاب بر دامنه اثر مارکوس ورنر، نویسنده‌ی برجسته‌ی سوئیسی، است. این رمانی روان‌شناسانه که در سال ۲۰۰۴ منتشر شد و تحسین منتقدان را به همراه داشت، تصویری است از انسان‌های منزوی که به پوچی رسیده‌اند و برای یافتن معنا در دنیای آشوب‌زده اطرافشان تلاش می‌کنند. ما در کتاب بر دامنه با مفاهیمی چون عشق، خیانت، مرگ و تقابل دیدگاه‌های سنتی و مدرن در زندگی مواجهیم. مارکوس ورنر بر دامنه را در سال‌های پایانی زندگی خود نوشت ــ او در سال ۲۰۱۶ درگذشت. این رمان به نوعی وصیت‌نامه‌ی ادبی ورنر و بازتاب‌دهنده‌ی سرخوردگی شخصی و اجتماعی او از شتاب جهان مدرن است.

کتاب بر دامنه درباره‌ی چیست

داستان بر دامنه در یک هتل در منطقه‌ی تیکینو سوئیس رخ می‌دهد و کل ساختار رمان بر پایه‌ی یک گفت‌وگوی طولانی، نفس‌گیر و دو روزه شکل گرفته است. دو مرد که از دو نسل و دو دیدگاه کاملاً متفاوت هستند، به طور تصادفی با یکدیگر هم‌کلام می‌شوند: یکی مردی که در بحران روحی شدیدی به سر می‌برد، و دیگری وکیلی گوشه‌گیر و منزوی.

بیشتر کتاب بر دامنه دیالوگ این دو در یک کافه است. گفت‌وگویی که چند بار دیگر تکرار می‌شود؛ گفت‌وگوهایی طولانی، پرپیچ‌وخم که گاهی رنگ‌وبویی فلسفی به خود می‌گیرد. این دو مرد، در دو قطب متضاد هستند، در واقع دو اندیشه‌ی متفاوت دارند و نماینده‌ی دو نوع نگاه متضاد به زندگی هستند. یکی مسن‌تر است، استاد تاریخ و بدبین به زندگی است و جهان اطرافش را رو به زوال می‌داند و پایبند به ارزش‌های کلاسیک است و دیگری وکیل پرونده‌های دعاوی میان زوج‌ها است و دارای روابط بسیار با زنان است و چندان هم در قید و بند اخلاق نیست و منتقد پیوند زناشویی و ازدواج است.

گفت‌وگوی آن‌ها با موضوعات ساده آغاز می‌شود اما به سرعت به سمت مسائل عمیق‌تری مانند وفاداری، ماهیت روابط زناشویی و ناپایداری خوشبختی سوق پیدا می‌کند.

جذابیت اصلی داستان کتاب بر دامنه در لایه‌های پنهانی آن است؛ مخاطب به مرور متوجه می‌شود که این دو مرد بدون آنکه خود بدانند، توسط یک نقطه‌ی مشترک دردناک و تاریک در گذشته به هم متصل شده‌اند. این تکنیک روایی، یادآور رمان کلاسیک سقوط اثر آلبر کامو است که در آن نیز یک گفت‌وگوی اعتراف‌گونه، ابعاد پنهان اخلاق بشری را آشکار می‌کند.

چرا باید کتاب بر دامنه را خواند؟

زبان منحصربه‌فرد و ساختار روایی کتاب بر دامنه خوانندگان را دنبال خود می‌کشد. غیر از این دو مؤلفه، نوع نگاه مارکوس ورنر هم برای خواننده‌ی امروزی جذابیت دارد. او در قصه‌هایش و به خصوص در کتاب بر دامنه به دنبال روایت‌های حماسی بزرگ نیست. او درامش را در قصه‌های کوچک اما عمیق و با شخصیت‌های کم می‌سازد و پیش می‌برد.