کتاب گتسبی بزرگ اثر اسکات فیتزجرالد

چرا گتسبی بزرگ همچنان خواندنی است

کتاب گتسبی بزرگ اثر اسکات فیتزجرالد را از مهمترین رمان‌های قرن بیستم آمریکا می‌دانند. کتاب گتسبی بزرگ جامعه‌ی آمریکای ابتدای قرن بیستم را به تصویر می‌کشد. نیک کاراوِی راوی کتاب گتسبی بزرگ است که از شرق آمریکا به نیویورک آمده تا به رؤیاهایش جان بخشد و در نیویورک با جِی گتسبی آشنا می‌شود.

کتاب گتسبی بزرگ در زمان انتشارش در سال ۱۹۲۵ از طرف منتقدان درک نشد و نویسنده‌اش، اسکات فیتزجرالد، در نامه‌ای به منتقد شهیر ادموند ویلسن نوشت: «در میان همه‌ی نقدها و نظرها، حتی گرم‌ترین‌شان، کسی حتی کوچک‌ترین تصوری نداشته که معنای کتاب چیست.»

باید نزدیک به دو دهه می‌گذشت که کتاب از نو متولد ‌شود تا گتسبی بزرگ را یکی از برترین رمان‌های قرن بیستم بخوانند و انواع نقد و تفسیر متوجه کتاب ‌شود.

زمانه و جغرافیای کتاب گتسبی بزرگ

برای گفتن از مضامین گتسبی بزرگ باید به آمریکا و به زمان ابتدای قرن گذشته سفر کنیم. به زمانی که جنگ جهانی اول اروپا را به تلی از خاکستر تبدیل کرده اما در آن سوی اقیانوس اطلس، آمریکا از یک بحران اقتصادی عبور کرده. انقلاب صنعتی در حال پیشرفت است، سرمایه‌داری جای پای خود را سفت کرده و شهرها در حال گسترش هستند؛ برج‌ها، پل‌ها، مجتمع‌های عظیم صنعتی با هزاران هزار کارگر در حال احداث است و چهره‌ی شهرهای بزرگ آمریکا در آغاز قرن بیستم را دگرگون کرده‌اند. در چنین زمانی است که اسکات فیتزجرالد داستان گتسبی بزرگ را روایت می‌کند.

مضامین اصلی کتاب گتسبی بزرگ

جامعه‌ی آمریکا در کتاب گتسبی بزرگ جامعه‌ای است که ثروت بسیار عظیمی در آن انباشته شده. از یک طرف خانواده‌های اصیلی هستند که با این ثروت کارهای زیادی ازشان برمی‌آید و از طرف دیگر به دلیل رشد سرمایه‌داری در اوایل قرن بیستم و بین دو جنگ جهانی، طبقه‌ی نوکیسه‌ای، در حال شکل‌گیری است.

اگر طبقه‌ی اشراف، سرمایه‌دارانی بودند که مزارع و صنعت و راه‌آهن آمریکا را اداره می‌کردند و از بدنه‌ی آمریکا به دور بودند، طبقه‌ی جدید انسان‌هایی بودند در تلاش برای چنگ انداختن به گوشه‌ای از آن کیسه‌ی ثروت. یکی از تقابل‌های اصلی در جامعه‌ی آن روز امریکا، تقابل و رودررویی این دو طبقه با هم است؛ یک مسابقه برای ثروت‌اندوزی. در لایه‌های پنهان کتاب گتسبی بزرگ این مسابقه مشاهده می‌شود.

ترجمه‌های فارسی کتاب گتسبی بزرگ

کتاب گتسبی بزرگ دو ترجمه‌ی معتبر دارد. یکی قدیمی‌تر است که توسط کریم امامی در دهه‌ی ۱۳۵۰ ترجمه و منتشر شده و دیگری ترجمه‌ی جدیدتر و به قلم رضا رضایی است و در دهه‌ی ۱۳۹۰.

اهمیت کتاب گتسبی بزرگ

اگر ارنست همینگوی در کتاب خورشید همچنان می‌دمد و یا جان دوس پاسوس در پول هنگفت، آدم‌های رمان‌هایشان را در آن سال‌ها راهی سفر می‌کنند تا چیزهایی به دست بیاورند و از دست بدهند، در گتسبی بزرگ نیز فیتزجرالد از چنین مضمونی بهره می‌برد: گتسبی و نیک و جوردن و تام بیوکَنن و همسرش دِیزی همگی از غرب آمریکا به شرق سفر کرده‌اند.

اسکات فیتزجرالد را از نسل نویسندگانی آمریکایی می‌دانند که طلایی‌ترین دوره‌ی ادبیات را به وجود آوردند. دو دهه‌ی آغازین قرن بیستم آمریکا دورانی با بیشترین شاهکارهای ادبی و جمع بزرگان بوده است: ارنست همینگوی، ویلیام فاکنر، هنری میلر، جان اشتاین‌بک، تئودور درایزر و اسکات فیتزجرالد در این دوران می‌نوشتند.

و در آخر...

یکی از معروف‌ترین بندهای تاریخ ادبیات را در گتسبی بزرگ می‌خوانیم:

گتسبی به نور سبز باور داشت، به آن آینده‌ی سراسر سکر و لذت که سال‌به‌سال از برابر ما بیش‌تر پس می‌نشیند. پس، از چنگ ما گریخته است، اما مهم نیست ــ فردا تندتر خواهیم دوید، دست‌های‌مان را بیش‌تر خواهیم گشود... و روزی در صبحی خوش ــ پس همچنان می‌کوبیم، مانند قایق‌هایی خلاف جریان، و همواره به گذشته رانده می‌شویم.