معرفی داستان‌های کوتاه ادگار آلن پو؛ سفر به تاریک‌ترین دالان‌های ذهن بشر

کتاب قصه‌های راز و خیال، در دو جلد، مجموعه داستان‌های ادگار آلن پو است. داستان‌های این مجموعه شامل شاهکارهایی است که بیش از یک قرن و نیم، الهام‌بخش نویسندگان، فیلم‌سازان و فیلسوفان بوده. پو با این نوشته‌ها نه تنها فرم داستان کوتاه را در ادبیات آمریکا تثبیت کرد، بلکه به عنوان پدر ژانر پلیسی و از پیشگامان ادبیات گوتیک و علمی-تخیلی شناخته شد.

ادگار آلن پو در ایران؛ ترجمه‌های فارسی داستان‌های پو

قصه‌های آلن پو در ابتدای قرن ۱۳۰۰ به فارسی ترجمه شدند. در سال ۱۳۰۹ قصه‌ی گربه‌ی سیاه، از مشهورترین داستان‌های پو، به قلم پژمان بختیاری به فارسی ترجمه و در مجله‌ی افسانه منتشرشد. در دو شماره از این مجله، در تیرماه سال ۱۳۱۰، دو داستان دیگر آلن پو به فارسی ترجمه شد؛ هر دو به قلم مسعود فرزاد، که بیشتر از هر چیز دیگری او را با ترجمه‌اش از شکسپیر و تصحیحش از حافظ می‌شناسیم.

قصه‌های راز و خیال تاکنون مترجمان بسیاری داشته؛ مترجمانی که هر یک قصه‌ و قصه‌هایی از او را به فارسی درآورده‌اند: از شجاع‌الدین شفا گرفته تا سید جوادی؛ از پرویز شهدی تا گیورگیس آقاسی و زنده‌یاد احمد میرعلائی.

کتاب قصه‌های راز و خیال که نشر چشمه منتشر کرده، تازه‌ترین ترجمه‌ی فارسی از ادگار آلن پو است. این کتاب دو جلدی، تمام قصه‌ها و اشعار آلن پو را دربر می‌گیرد.

کتاب قصه‌های راز و خیال درباره‌ی چیست

زندگی ادگار آلن پو با فقدان و فقر گره خورده. در کودکی والدین خود را از دست داد و بعدها همسر جوانش، ویرجینیا، بر اثر بیماری سل درگذشت. تماشای مرگ تدریجی عزیزانش، او را به تأملی عمیق درباره‌ی مرگ کشاند. وقتی در داستان‌هایش از زیباییِ از دست رفته و زنده به گور شدن می‌خوانیم، ریشه‌هایش را باید در وقایع زندگی پو جستجو کنیم. مثلاً در داستان سقوط خاندان آشر، بیماری و مرگ مادلین آشر بازتاب مستقیمی از رنجی است که پو در زندگی واقعی و هنگام بیماری همسرش تجربه کرد.

چرا داستان‌های پو مهم است

قبل از اینکه شرلوک هولمز اثر آرتور کانن دویل یا هرکول پوآرو اثر آگاتا کریستی متولد شوند، ادگار آلن پو کارآگاه دوپن را در قتل‌های کوچه مورگ خلق کرد. کانن دویل بعدها صراحتاً اعتراف کرد که ایده‌ی خلق شرلوک هولمز را از بررسی‌های منطقی و تحلیل‌های دقیق کاراکتر دوپن الهام گرفته. با این حال پو در زمان حیاتش در آمریکا آن‌طور که باید قدر ندید.

ادگار آلن پو خلاف جریان ادبی روز آمریکا حرکت می‌کرد. عجیب نبود که در ابتدا، وقتی داستان‌هایش را منتشر کرد، استقبال چندانی از آن نشد. در اواسط قرن نوزدهم، جریان ادبی غالب در آمریکا بر نوعی از خوش‌بینی و خیرخواهی ذاتی بشر تاکید داشت. پو مخالف این دیدگاه‌ها بود و انسان را موجودی می‌دانست که تمایلی ذاتی به شرارت و خودتخریبی دارد. داستان‌هایش پاتک ادبی به خوش‌بینی مفرط آن دوران بود.

این شارل بودلر، شاعر بزرگ فرانسوی بود که با ترجمه‌ی داستان‌های پو به زبان فرانسوی، او را به جامعه‌ی ادبی اروپا معرفی کرد و باعث شهرت جهانی‌اش شد. او درباره‌ی آلن پو نوشته بود:

زندگی پو، اخلاق و عاداتش، روش‌ها و رفتارش، و تمام آنچه که شخصیت او را تشکیل می‌دهد، به نظر ما پدیده‌ای تاریک و در عین حال درخشنده جلوه‌گر می‌شود. او موجودی عجیب و در عین حال فریبنده بود و همچون آثارش مهر اندوهی بیان‌نکردنی بر پیشانی داشت. به علاوه برای تمام مسائل دیگر، از استعدادی خارق‌العاده برخوردار بود.

قصه‌های راز و خیال: استاد قصه‌گویی

با خواندن قصه‌های راز و خیال لذت می‌بریم، می‌ترسیم، به بهت فرو می‌رویم، و گاهی خشمگین می‌شویم. بخشی از همه‌ی این احساساتی که به ما هنگام خواندن داستان‌های پو دست می‌دهد، به مضامین قصه‌ها، و بخشی از آن به ساختار، فرم و استخوان‌بندی داستان‌های او مربوط می‌شود.

پو معتقد بود یک داستان کوتاه باید طوری نوشته شود که تمام جملات، کلمات و توصیفات آن در خدمت ایجاد یک حس واحد (مثل ترس، اندوه یا تعلیق) در خواننده باشد. او این نظریه را در مقاله‌ی معروف خود فلسفه‌ی نگارش (The Philosophy of Composition) مطرح کرد. برخلاف رمان‌های طولانی بسیاری از نویسندگان آن دوران که پر از خرده‌روایت‌ها بودند، داستان‌های پو مثل ساعت مکانیکی، دقیق و متمرکز عمل می‌کنند.