کتاب میشل فوکو از نگاه من: رویارویی دو فیلسوف

کتاب میشل فوکو از نگاه من درباره‌ی چیست

کتاب میشل فوکو از نگاه من: فضای ادبی اثر موریس بلانشو، روایتی صمیمی و شخصی است از مواجهه‌ی فکری دو نویسنده و فیلسوف برجسته‌ی قرن بیستم فرانسه. این کتاب کوچک که دو سال پس از مرگ میشل فوکو، در سال ۱۹۸۶، منتشر شد، ترسیم سیمای فکری فوکو است به قلم موریس بلانشو. موریس بلانشو با نثر استعاری و پیچیده و سخت‌خوان خود، پرتره‌ای از فوکو می‌کشد و ما را با اندیشمندی آشنا می‌کند که مرزهای اندیشه و تفکر در زمانه‌ی خود را جابه‌جا کرد.

کتاب میشل فوکو از نگاه من در وهله‌ی نخست بررسی انتقادی اندیشه‌ی فوکو است. بلانشو در نوشته‌ی خود سراغ مفاهیم محوری در افکار فوکو می‌رود: قدرت، دیرینه‌شناسی دانش، مرگ سوژه، و رابطه میان زبان و فضای بیرونی.

بلانشو نشانمان می‌دهد که چگونه فوکو در کتاب‌هایی مانند تاریخ جنون یا مراقبت و تنبیه، به جای بررسی ساده‌ی تاریخ، آشکارکننده‌ی ساختارهایی است که انسان مدرن را به بند کشیده‌اند.

اهمیت کتاب میشل فوکو از نگاه من چیست

اهمیت کتاب میشل فوکو از نگاه من در تلاقی دو شیوه‌ی تفکر منحصر‌به‌فرد است. موریس بلانشو نظریه‌پرداز ادبی گوشه‌گیری بود که بر فیلسوفانی چون ژاک دریدا و خودِ فوکو تأثیر عمیقی گذاشت. جذابیت و دلیل اصلی خواندن میشل فوکو از نگاه من، نگاه متفاوت بلانشو به شخصیت فوکو است. می‌دانیم که فوکو همواره می‌خواست نویسنده‌ای بدون چهره باشد. بلانشو این خواسته‌ی فوکو را به رسمیت می‌شناسد و به جای سرک کشیدن در زندگی خصوصی فوکو، که از قضا بسیار جنجالی بود، همین غیبت او را تحلیل می‌کند.

در واقع این کتاب به خواننده یاد می‌دهد که چگونه می‌توان درباره‌ی شخصیتی یا فیلسوفی نوشت، بدون آنکه او را در قفس بیوگرافی سنتی اسیر کرد.

پس از مرگ ناگهانی میشل فوکو در سال ۱۹۸۴ بر اثر بیماری ایدز، جامعه‌ی فکری فرانسه دچار شوک شد. نوشتن کتاب میشل فوکو از نگاه من توسط بلانشو در سال ۱۹۸۶ نوعی از ادای دین بود. اما مهم‌تر از آن، بلانشو این کتاب را برای نجات اندیشه‌ی فوکو از دست مفسران سطحی نوشت. به نظر بلانشو جریان‌های راست‌گرا و حتی بعضی چپ‌های سنتی در حال مصادره به مطلوب کردن یا تقلیل دادن اندیشه‌های فوکو بودند. در واقع نوشتن این کتاب، کنشی سیاسی و اخلاقی از سوی بلانشو برای زنده نگه داشتن وجوه رادیکال تفکر فوکو بوده است.