ملت و تکه‌پاره‌هایش

ملت و تکه‌ پاره‌هایش | تاریخ‌های استعماری و پسااستعماری

کتاب The Nation and Its Fragments: Colonial and Postcolonial Histories از پارتا چاترجی یکی از متون کلیدی در نظریه ملیت و مطالعات استعماري و پسا استعماري است. نسخهٔ فارسی آن با عنوان ملت و تکه‌ پاره‌هایش منتشر شده است؛ کتابی که می‌کوشد نشان دهد چگونه تصور «ملت» در کشورهای مستعمره، نه همسان با مدل غربی، بلکه در پیوند با تجربهٔ استعماری شکل گرفته است.

چاترجی استدلال می‌کند که ملی‌گرایی در آسیا و آفریقا، برخلاف ملی‌گرایی غربیِ کلیشه‌ای، نوعی «توسعهٔ داخلی» در متن سلطهٔ استعماری بود—یعنی ملّی‌گرایی نه صرفاً پاسخ به استعمار، بلکه ساختاری پیچیده متشکل از دو بخش: مقاومت فرهنگی و کنترل سیاسی داخلی.

در این کتاب، چاترجی مفاهیمی مانند «ملّتِ محلی» و «ملتِ رسمی» را معرفی می‌کند که نشان می‌دهند در فرآیند شکل‌گیری ملت، چه نیروهایی مورد نظر هستند و چه نیروهایی کنار گذاشته می‌شوند. ملی‌گرایان بومی تلاش می‌کردند با بازتعریف فرهنگ، زبان و تاریخ بومی، پروژهٔ ملت‌سازی را در قالبی متفاوت از پروژهٔ قدرت استعماری پیش ببرند.

نسخۀ فارسی کتاب، با ترجمه‌ای دقیق از المیرا بهمنی، این مفاهیم پیچیده را برای خواننده فارسی‌زبان به شکلی قابل فهم بازمی‌نماید و مخاطب را دعوت می‌کند به بازاندیشی در نسبت میان ملت، تاریخ و گفتمان قدرت.

ویژگی‌های برجسته کتاب

1. بازخوانی مفهوم ملت از دیدگاه کشورهای پسااستعماری
2. تمایز میان ملت رسمی و ملت درونی / بومی
3. تحلیل روایت‌های حذف‌شده و فراموش‌شده در پروژهٔ ملت‌سازی
4. زبان نظری دقیق اما قابل دسترس برای پژوهشگران علوم انسانی
5. ترجمه‌ای روان و وفادار از المیرا بهمنی

ساختار فصلی و بخش‌های اصلی کتاب

بخش اول: ملّت خیالیِ کی؟

طرح پرسش درباره مفهوم ملت در شرایط استعماری، و بازخوانی ملی‌گرایی

بخش دوم: دولت استعماری و کنترل فرهنگی

نقد نقش دولت استعماری و فرم‌هایی از کنترل فرهنگی

بخش سوم: النگوهای مقاومت محلی

چگونگی خلق نمادهای فرهنگی، تاریخ بومی و مقاومت فرهنگی در مقابل استعمار

بخش چهارم: نمادها و حذف‌ها

پرسش درباره اینکه چه ابعادی از فرهنگ و تاریخ در روایت رسمی ملت حذف شده‌اند

بخش پایانی: ساختن ملت و گفتمان قدرت

تأمل بر رابطه میان ملت‌سازی، اقتدار و مشروعیت سیاسی در کشورهای پسااستعماری

دیگر آثار نویسنده و مترجم

من مردم هستم — نشر شيرازه