کتاب مانعه‌الجمع: مشتمل بر نوشته‌هایی فلسفی و درباره‌ی فلسفه

کتاب مانعه‌الجمع درباره‌ی چیست

کتاب مانعه‌الجمع مجموعه‌ای از نوشته‌های کاوه لاجوردی است. کاوه لاجوردی را بیشتر به علت ترجمه‌هایش از جمله جستاری در خصوص فاهمه‌ی بشری، ماهیت ضرورت، فیلسوفان تحلیلی و هیلری پاتنم می‌شناسیم، همه در حوزه‌ی فلسفه. کتاب مانعه‌الجمع نیز بعضی از نوشته‌های این مترجم است در حوزه‌ی فلسفه.

شاید برای بسیاری از خوانندگان جذاب‌ترین نوشته‌ی این کتاب، اتفاقاً متنی است که فلسفی نیست و کاوه لاجوردی درباره‌ی دوستش میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی نوشته. او با ذکر خاطراتش از آن متفکر فقید در بخش‌هایی از آن نوشته است:

برایش مهم نبود که درباره‌اش چه می‌گویند، این خصلتِ هیومی را داشت (اگر چه نشنیدم که در این مورد به هیوم ارجاع بدهد) که به نقدِ مکتوبِ هیچ‌کسی پاسخِ مکتوب نمی‌داد. حتی بعضی را می‌گفت که نمی‌خوانَد.

هیچ خاطره‌گویی‌ای از ادیب‌سلطانی بی‌ذکر زبان‌دانی‌اش کامل نیست. آن‌قدری که من می‌فهمم، انگلیسی‌اش کم‌نظیر بود. در بحث‌ها می‌دیدم که یادداشت‌هایش به آلمانی است. فرانسه حرف‌زدنش را یک‌بار شنیدم. روسی حرف زدنش با ریاضی‌دانان روس را می‌دیدم و بعداً از یکی از آنان شنیدم که ادیب نه‌فقط واژگان روسی‌اش غنی است بلکه لهجه‌اش هم بسیار خوب است. فارسی را کتابی حرف می‌زد.

غیر از یادکرد از ادیب سلطانی، از خواندنی‌ترین نوشته‌های کتاب مانعه‌الجمع، نوشته‌ای است با عنوان بعضی موانعِ فلسفه‌خوانی که در آن کاوه لاجوردی به انواع فلسفه‌خوانان و انواع راه‌های فلسفه‌خوانی در فضای فکری ایران پرداخته. اینکه اگر کسی بخواهد مستقلاً و خارج از برنامه‌های آکادمیک معتبر فلسفه بخواند چه مسیری پیش‌رو دارد و با چه دشواری‌هایی مواجه است.

شاید بتوان گفت که این مقاله در کنار مقالاتی با عنوان‌های عیب سقراطِ افلاطون و در مهم‌نبودنِ تمایز تحلیلی/ قاره‌ای از نوشته‌های آسان‌خوان کتاب مانعه‌الجمع هستند و اگر مخاطب کم‌آشنا با فلسفه هم می‌تواند از آنها بهره‌مند شود.