استعاره و پارادایمهای ترجمه
کتاب استعاره و پارادایمهای ترجمه از پل ریکور (Paul Ricœur) یکی از مهمترین آثار در پیوند میان هرمنوتیک فلسفی، زبانشناسی و نظریه ترجمه است.
ریکور در این اثر با عمق و دقت همیشگی خود نشان میدهد که ترجمه نه صرفاً انتقال کلمات از زبانی به زبان دیگر، بلکه فرایندی وجودی و فلسفی از تفسیر، درک و آفرینش معنا است.
درباره کتاب
ریکور ترجمه را بهمثابه استعارهای از اندیشیدن معرفی میکند:
در ترجمه، همانگونه که در استعاره، معنا از زمینهای به زمینهی دیگر منتقل میشود و در این انتقال، دگرگونی و زایش تازهای رخ میدهد.
او با تحلیل فرایند ترجمه از منظر هرمنوتیکی، میان «وفاداری» و «آزادی»، «بیگانگی» و «درک متقابل» تعادلی ظریف برقرار میکند.
در نگاه ریکور، ترجمه نه تلاشی برای حذف تفاوت، بلکه پذیرش و زیستن در میان تفاوتهاست — عملی اخلاقی که به امکان گفتوگو میان انسانها و فرهنگها معنا میبخشد.
درونمایههای اصلی
- ترجمه بهمثابه فرایند هرمنوتیکی و اخلاقی
- شباهت میان استعاره و ترجمه در تولید معنا
- مفهوم «درک متقابل» و «دیگری» در زبان
- تنش میان وفاداری به متن و خلاقیت مترجم
- نقش ترجمه در تداوم و تحول فرهنگ انسانی
ویژگیهای برجسته کتاب
- یکی از تأملبرانگیزترین متون فلسفی درباره ترجمه در قرن بیستم
- ترکیب دیدگاههای فلسفه زبان، پدیدارشناسی و معناشناسی
- قابل استفاده برای پژوهشگران فلسفه، زبانشناسی، ادبیات و مطالعات ترجمه
- تحلیل استعاره بهعنوان سازوکار بنیادین تفکر انسانی
- بخشی از مجموعهی «هرمنوتیک و فلسفه زبان» در نشر شوند
درباره نویسنده
پل ریکور (Paul Ricœur) فیلسوف فرانسوی (۱۹۱۳–۲۰۰۵) از برجستهترین چهرههای هرمنوتیک معاصر است.
آثار او پلی میان پدیدارشناسی، زبانشناسی و الهیات مدرن ایجاد کردهاند.
از مهمترین کتابهای او میتوان به خود به مثابه دیگری، زمان و روایت، فراسوی هرمنوتیک و استعاره زنده اشاره کرد.
ریکور در این اثر نیز، همان دغدغهی همیشگیاش را دنبال میکند: چگونه زبان، امکان فهم و ارتباط میان انسانها را ممکن میسازد؟
مضمون کلی اثر
در استعاره و پارادایمهای ترجمه، ترجمه بهعنوان تجربهای از "زیستن میان دو جهان زبانی" تصویر میشود.
ریکور معتقد است ترجمه نه تملک معنا بلکه پذیرش ناتمامی فهم است؛ هر ترجمه همواره «ناقص» است، اما همین نقصان است که انسان را به گفتوگو و اندیشیدن فرا میخواند.
او با مقایسهی فرایند ترجمه با کارکرد استعاره، نشان میدهد که هر دو به یک معنا عمل میکنند: آفرینش تازهای از معنا در دل تفاوتها.
چرا باید این کتاب را خواند؟
زیرا این کتاب به ما میآموزد ترجمه صرفاً کار زبانی نیست، بلکه نوعی تفکر و اخلاق است.
ریکور خواننده را دعوت میکند تا در ترجمه، نه فقط به انتقال واژهها بلکه به امکان همزیستی با دیگری بیندیشد — امکانی که در قلب هرمنوتیک مدرن جای دارد.
