چهار گوینده بزرگی که در اینجا از آنها یاد کردیم، در واقع سرگذشت ایران را سرودهاند و نموداری هستند از برافروختگی و پویایی اندیشه ایرانی.ادب فارسی، در مجموع، رو به گشایش و روشنی و گرمی داشته، رو به جستجو. اگر ایرانی در این دوره از تاریخ خود، بیشتر وقت خود را به سخنگویی گذرانده، برای آن بوده است که راه کردار در برابرش خالی از سنگلاخ نبوده است. اکنون دیگر وقت آن است که ما از گذشتگان بزرگ خود همیت بگیریم، از حرف بکاهیم و بر کردار بیفزاییم. به آن ناگزیریم، زیرا ادامه هستی ما در گرو آن است.ادب فارسی در عین حال یک «اندوه نامه» هم بوده است. با تغییر دیدگاه، میتوان سیر اندوه را برگرداند. به قول ابوسعید ابوالخیر: آن همه اندوه بود و این همه شادی آن همه گفتار بود و این همه کردار
