چالش قانون و شریعت در دوره قاجار
نویسنده: جواد نوریزاده
ناشر: انتشارات کویر
«چالش قانون و شریعت در دوره قاجار» پژوهشی تاریخی، حقوقی و اندیشهای است که به یکی از حساسترین و سرنوشتسازترین مقاطع تاریخ ایران میپردازد: زمانی که جامعه ایرانی میان دو نظام حقوقی—قانون مدرن و شریعت سنتی—در کشاکش، گفتوگو و گاه رویارویی قرار گرفت.
جواد نوریزاده با دقتی پژوهشمحور و نگاهی میانرشتهای، نشان میدهد این تنش چگونه بستر تغییرات مهم فکری، حقوقی و اجتماعی دوره قاجار را فراهم کرد و نهایتاً به بازتعریف مفاهیمی چون عدالت، نظم، قدرت و حق انجامید.
این کتاب برای دانشجویان تاریخ، حقوق، مطالعات فکری ایران و علاقهمندان به ریشههای مدرنیته ایرانی، متنی دقیق، مستند و روشنگر است.
دربارهی کتاب
در این اثر، نویسنده با بررسی اسناد تاریخی، متون حقوقی، نامهنگاریها، گزارشها و مباحث فقهی توضیح میدهد:
- چرا ورود مفهوم «قانون» در معنای مدرن آن، چالشی اساسی برای ساختار سنتی ایران ایجاد کرد
- چگونه دولت قاجار میان ضرورتهای اداری، فشارهای خارجی و سنتهای شرعی گرفتار شد
- نقش روحانیت، نخبگان، دیوانسالاران و روشنفکران در شکلگیری این چالش چه بود
- چه مباحثی میان قانونگذاران و فقیهان شکل گرفت و چگونه هر گروه تلاش کرد authority خود را حفظ کند
- این کشاکش چگونه مقدمه شکلگیری عدالتخانه، مشروطه و نهادهای حقوقی جدید شد
کتاب با رویکردی منصفانه، از هیجانهای سیاسی فاصله میگیرد و به تحلیل دقیق زمینههای تحول حقوقی میپردازد.
ساختار کتاب
فصلهای کتاب بر محورهای کلیدی دوره قاجار بنا شدهاند:
- مفهوم قانون پیش از مواجهه با مدرنیته
- نقش حکومت و دیوانسالاری در ایجاد ضرورت قانونگذاری
- واکنشهای فقهی و شرعی به روندهای نو
- مناظرههای فکری و حقوقی میان نخبگان
- مسیر تاریخی منتهی به عدالتخانه و انقلاب مشروطه
این ساختار تحلیلی، کتاب را به منبعی قابلاستناد برای پژوهشگران و دانشجویان تبدیل میکند.
ویژگیهای برجسته کتاب
- پژوهش دقیق و مبتنی بر منابع اولیه
- نگاه بیطرفانه به رابطه شریعت و قانون
- تحلیل روشن از بسترهای فکری و سیاسی دوره قاجار
- پیوند دادن مباحث حقوقی به تاریخ اجتماعی
مضمون کلی اثر
هسته اصلی کتاب با این پرسش پیوند دارد:
وقتی جامعهای وارد جهان مدرن میشود، قانون چگونه باید با سنت و شریعت تعامل کند؟
دوره قاجار صحنه این برخورد است؛ برخوردی که آینده حقوقی و سیاسی ایران را شکل داد.
چرا باید این کتاب را بخوانیم؟
زیرا «چالش قانون و شریعت در دوره قاجار» یکی از دقیقترین و مستندترین پژوهشها درباره ریشههای مدرنیته حقوقی در ایران است.
این اثر کمک میکند رابطه پیچیده میان سنت، قانون و قدرت را بفهمیم—رابطهای که هنوز هم در ساختارهای حقوقی و اجتماعی ایران حضور پررنگ دارد.
_small..webp)