وهم و واقعیت (پژوهش در خاستگاه‌های شعر)

در نقد ادبی این انگاره‌ای عام است که سرچشمه‌های ادبیات ربط و اهمیتی ندارد و ادبیات را می‌توان بر مبنای ادبیات کاملا نقد کرد. زمانی یک چنین فلسفه‌ای در مطالعه طبیعت وجود داشت؛ همان ماتریالیسم مکانیکی اولباک، که بیش‌تر دانشمندان امروز ناخودآگاه آن را پذیرفته‌اند. چنین انگاشته می‌شد که می‌توان ماده را بر مبنای خودش کاملا توضیح داد و چون انسان نیز از ماده ساخته شده است او نیز بر همین مبنا قابل توصیف است.در حالی‌که ماتریالیسم مکانیکی بر وجه ابژکتیو یا نظری ماده عنایت داشت، ایده‌آلیسم درگیر وجه فعال یا سوبژکتیو آن بود. ایده‌آلیسم مطالعه حسی بودن گشت و حس کردن فرایندی فعال است. جهانی که انسان می‌شناسد فقط متشکل از کیفیات حسی- اشکال، مفاهیم، ایده‌ها- انگاشته شد.بدین‌سان ادراک زندگی عینی در نظر مارکس مبنای ادراک فراورده‌های زندگی عینی گردید که فلسفه یکی از آن‌هاست. خود زندگی عینی است که هر دو تئوری و عمل را شامل می‌شود و تئوری زندگی عینی است که می‌کوشد رابطه عینی تئوری و عمل را به تئوری تقلیل دهد.