ناتور دشت (نیلا)

درباره‌ی کتاب ناطور دشت اثر جی دی سلینجر

کتاب ناطور دشت اثر جی دی سلینجر داستان پسر شانزده‌ساله‌ای است به نام هولدن کالفیلد که در تعطیلات کریسمس به نیویورک می‌رود. این سفر باعث یک سلسله دگرگونی‌های روحی در او می‌شود. هولدن کارفیلد در کتاب ناطور دشت نوجوان پرشر و شور و معترضی است که علیه تمام نهادهای اجتماعی شورش می‌کند و می‌ایستد. هولدن کالفیلد از سمبل‌های اعتراض در ادبیات شناخته می‌شود.

ناطور دشت یعنی چی؟

ناطور در فارسی به معنای نگهبان است و ترجمه‌ی تحت‌الفظی این ترکیب می‌شود نگهبان دشت. این اسم به آرزوی هولدن برمی‌گردد که در کتاب می‌گوید می‌خواهد ناطور دشت باشد، یعنی نگهبان بچه‌ها باشد تا آن‌ها را از افتادن در پرتگاه نجات دهد. او تصور می‌کند مانند کسی است که لبه‌ی صخره‌ای ایستاده و باید مانع سقوط بچه‌های معصومی شود که ناخودآگاه از صخره سقوط کرده و از مرز بین کودکی و بزرگسالی عبور می‌کنند.

با کتاب ناطور دشت سلینجر به شهرت رسید

نویسنده‌ی ناطور دشت، جی دی سلینجر، از نسلی بود که پس از غول‌های ادبی میان دو جنگ، نویسندگانی مثل ارنست همینگوی و ویلیام فاکنر و جان دوس پاسوس، پا به عرصه گذاشت. او وقتی از جبهه‌های جنگ جهانی دوم بازگشت، بین اندوه و شادی در نوسان بود. مشارکت در جنگ جهانی دوم زندگی‌اش را تغییر داد، چنان‌که خود گفته، هیچ‌وقت نتوانست بوی گوشت سوخته‌ی انسان را که در اردوگاه‌های نازی به مشامش خورد، از یاد ببرد.

با پایان جنگ، سلینجر، دیگر نمی‌توانست با روزمرگی‌های زندگی کنار بیاید: خستگی جای خود را به اندوه، و دلزدگی جای خود را به یأس داد و حضور طولانی در میدان جنگ، او را افسرده، عصبی و در مقابل روزمرگی‌های زندگی کم‌طاقت کرده بود. با چنین گذشته‌ی روحی و روانی بود که سلینجر، در سال ۱۹۵۱، سرانجام کتابی را که یک دهه مشغول نگارشش بود به پایان رساند و نامش را ناطور دشت گذاشت.

با انتشار کتاب ناطور دشت سلینجر به اوج شهرت رسید. چنان‌که ویلیام مکسویل ـــ سردبیر جاودانه‌ی نیویورکر ـــ سلینجر را با نویسندگان زبردست مقایسه کرد و گفت سلینجر مثل فلوبر می‌نویسد.

جاودانگی هولدن کالفیلد ناطور دشت

با اینکه از انتشار کتاب ناطور دشت ۷۵ سال می‌گذرد اما سلینجر در خلق شخصیت اول داستان، هولدن کالفیلد، آنچنان مهارت و نبوغی به خرج داده که پس از گذشت سال‌ها خوانندگان همچنان با آن همذات‌پنداری می‌کنند. جالب است بدانید شخصیت هولدن نخستین‌بار توسط سلینجر، در داستان من دیوانه‌ام در دسامبر ۱۹۴۵ در مجله‌ی کولیرز خلق شد. این شخصیت بعدها در رمان ناطور دشت دوباره ظاهر شد.

کتاب ناطور دشت را شبیه کتاب سرگذشت هکلبری فین نوشته‌ی مارک تواین دانسته‌اند و هولدن را نسخه‌ی مدرن هکلبری فین. هولدن مثل هکلبری فین می‌خواهد از شهر و نمادهای مدرن دور شود و در آغوش پاک طبیعت پناه بگیرد. با این‌حال بعضی از منتقدان هم گفته‌اند که سلینجر در پردازش شخصیت هولدن تحت‌تأثیر شخصیت لویی فردینان نوجوان در کتاب مرگ قسطی نوشته‌ی لویی فردینان سلین بوده است.

ترجمه‌های کتاب ناطور دشت در ایران

در سال ۱۳۴۵ اولین ترجمه‌ی فارسی کتاب ناطور دشت با ترجمه‌ی احمد کریمی منتشر شد. در تبلیغات این کتاب در روزنامه‌ها چنین نوشته شده بود:

«سلینجر نویسنده‌ی جاسنگین و عصاقورت‌داده‌ای نیست. سلینجر نویسنده‌ی جوانان است. جوانان با تمام بی‌راهی و آشوبی که زندگی معاصر به آن‌ها ارزانی داشته است.»

با ترجمه‌ی احمد کریمی، که پانزده سال پس از انتشار نسخه‌ی اصلی کتاب در امریکا منتشر شد، ایرانیان هم با هولدن کالفیلد آشنا شدند. ناطور دشت در ایران مانند سراسر جهان خوانندگان بسیار زیادی داشت و دارد. از این‌رو طی پنجاه سال بارها توسط مترجمان مختلف، از جمله احمد گلشیری، محمد نجفی و محمدرضا ترک‌تتاری، به فارسی ترجمه شده است.

شاید درباره‌ی کتاب ناطور دشت ندانید که...

امروزه کتاب ناطور دشت جزو کتاب‌های درسی اکثر مدارس و دانشگاه‌های امریکا است. اما جالب است بدانید که در دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی این کتاب در مناطقی از امریکا، به‌عنوان کتاب نامناسب و غیراخلاقی شمرده شد و نامش در فهرست کتاب‌های ممنوعه‌ی دهه‌ی ۱۹۹۰ انجمن کتابخانه‌های امریکا قرار گرفت.

بد نیست بدانید جان وارنوک هینکلی که در سال ۱۹۸۱ قصد جان رونالد ریگان رئیس‌جمهور وقت امریکا را کرده بود، از طرفداران کتاب ناطور دشت به‌حساب می‌آمد و جالب‌تر اینکه بعد از قتل جان لنون، خواننده‌ی سرشناس، در کیف قاتل او نسخه‌ای از ناطور دشت پیدا شد.