این دفتر بحثی است در ادامه روشنگران ایرانی و نقد ادبی که پیش ازین منتشر شده بود. در آن کتاب افکار و آثار میرزا فتح علی آخوندزاده، میرزا آخان کرمانی، مرزا ملکم خان، زین العابدین مراغهای، طالبوف تبریزی احمد کسروی و صادق هدایت، در حوزه نقد ادبی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته بود و سهم هر یک در نگرش انتقادی بر ادبیات باز نموده شده بود. این کتاب به آثار نقد ادبی علی دشتی نویسنده، منتقد و سیاستمدار نامآور معاصر ایران اختصاص مییابد. کوشیده شده از آثار بسیار او در بررسی و نقد ادبیات، تحلیلی انتقادی ارائه شود و ضعف و قوت کارهایش باز نموده شود.
