شورش‌های نان در عصر قاجار

شورش‌های نان در عصر قاجار | نگاهی اجتماعی و اخلاقی به اعتراضات شهری

معرفی تخصصی و تحلیلی

کتاب شورش‌های نان در عصر قاجار (Bread and Justice in Qajar Iran) اثر استفانی کرونین، تاریخ‌دان برجسته‌ی دانشگاه آکسفورد، پژوهشی اجتماعی و فلسفی است که از منظر اقتصاد اخلاقی به اعتراضات شهری بر سر نان در ایران اواخر دوره قاجاریه می‌نگرد. کرونین با الهام از نظریه‌ی اقتصاد اخلاقی ای. پی. تامپسن درباره شورش‌های نان در انگلستان، زمینه‌ی وقوع این شورش‌ها را در ایران بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه تهیدستان شهری نه بر اساس انگیزه‌های غریزی، بلکه بر مبنای حس عدالت و مشارکت در نظم بازار، دست به اعتراض زدند.

کرونین از منابع حقوقی (فقه و نسخۀ اسلامی هشباعة)، سنت‌های سیاسی واپسگرای سلسله قاجار (نظریه حلقۀ عدالت)، و فرهنگ مردمی برای تحلیل مشروعیت شورش استفاده می‌کند. او استدلال می‌کند که ایران در حوالی سال‌های ۱۸۹۰ تا اوایل ۱۹۰۰ و پیش از انقلاب مشروطه، دوره‌ای "عصر طلایی" شورش‌های نان را تجربه کرد که مختصات آن در افزایش خشم شهری و غلیان اعتراض تهیدستان یا در نهایت شکل‌گیری انقلاب موثر بود.

ویژگی‌های برجسته کتاب

1. بازخوانی قوی از شورش‌های نان در بافت اقتصاد اخلاقی ایران عصر قاجار
2. ترکیب تحلیل‌های فلسفی (اقتصاد اخلاقی) با منابع تاریخی دقیق
3. برجسته‌سازی ظرفیت اعتراضی تهیدستان شهری به‌عنوان زیست‌کنشگران سیاسی
4. ارائه داده‌هایی که شورش‌های نان را عاملی در آستانه و زمینه‌ساز انقلاب مشروطه معرفی می‌کنند

ساختار محتوایی

1. مقدمه: مرور نظریه اقتصاد اخلاقی تامپسن و نمایش ارتباط آن با ایران
2. فصل ۱: بررسی ریشه‌های شورش‌های نان، ابزارهای مشروعیت‌بخشی و منابع آگاهی تهیدستان
3. فصل ۲: تحلیل تاریخی شورش‌ها در دهه ۱۸۹۰ تا اوایل ۱۹۰۰ و ارتباط آن با سقوط نظام بازار کنترل‌شده
4. فصل ۳: بازخوانی نقش شورش‌ها در رخدادهای سیاسی ایران، از جمله زمینه‌سازی برای انقلاب مشروطه

ديگر آثار نویسنده و مترجم

1. ارتش و تشکیل حکومت پهلوی در ایران — نشر خجسته
2. رضاشاه و شکل‌گیری ایران نوین: دولت و جامعه در زمان رضاشاه — نشر جامی
3. نان و عدالت در ایران عصر قاجار — نشر ژرف
4. ایران – روسیه: دو قرن مواجهه — نشر پارسه
5. کلنل پسیان و ناسیونالیسم انقلابی در ایران — نشر ماهی
6. ارتش و دولت‌سازی در خاورمیانه مدرن: سیاست، ناسیونالیسم و اصلاحات نظامی — اداره نشر وزارت امور خارجه
7. خواستگاری و چند داستان کوتاه از نویسندگان عرب — نشر رایبد
8. موعظه شیطان و چند داستان کوتاه — نشر شادگان
9. شرارت شیطان و چند داستان دیگر — نشر سکه
10. ملکوت در غبار: یک گفتگوی بلند با آدونیس — نشر مروارید
11. اندیشه و تکفیر: یک گفتگوی بلند — نشر نگاه معاصر
12. اعاده اعتبار به اندیشه دینی (گفتگوی بلند هاشم صالح و محمد ارکون) — نشر نگاه معاصر
13. اندیشیدنی و نااندیشیدنی در اسلام معاصر — نشر شادگان
14. اندیشیدنی و نا اندیشدنی در اسلام معاصر — نشر نگاه معاصر
15. نقدِ گفتمان دینی — نشر یادآوران
16. تاریخ نوین فلسطین — نشر امیرکبیر؛ شرکتِ کتاب‌های جیبیِ فرانکلين
17. عرب‌های هور: همراه با ۱۱۰ عکس — نشر شادگان
18. شن‌های عرب — نشر شادگان
19. تاریخ خوزستان 1604–1905 — نشر کویر
20. تاریخ خوزستان 1604–1905 — نشر شادگان
21. بلوچستان و تاریخ مکران ایران 1600–1905 — نشر پلِ فیروزه
22. درآمدی تاریخی و انتقادی بر رمان عرب — نشر شادگان
23. شعر و شاعران عرب و چند گفتار درباب ادبیات و ترجمه — نشر روزآمد
24. فرهنگ ضرب‌المثل‌های مردم عرب خوزستان — نشر شادگان
25. تاریخ خوزستان، 1925–1878 (دورهٔ شیخ خزعل) — نشر شادگان