جوایز کتابهای کودک و نوجوان؛ چرا مهماند و چه نقشی در انتخاب کتاب دارند؟
دربارهی چند جایزهی معتبر کتاب کودک و نوجوان
جوایز کتابهای کودک و نوجوان فقط مدال افتخار یا نشان تبلیغاتی روی جلد کتابها نیستند؛
آنها نقشهی مسیر کیفیت، جریانهای فکری، دغدغههای روز جهان کودک و معیارهای حرفهای تولید کتاب را ترسیم میکنند.
بررسی این جوایز به والدین، مربیان، کتابداران و حتی نویسندگان و تصویرگران کمک میکند بفهمند:
- چه موضوعاتی در هر دوره برای کودک و نوجوان مهم بوده،
- چه زبان و بیانی با مخاطب امروز ارتباط برقرار کرده،
- و چه استانداردهایی در متن، تصویرگری و طراحی کتاب مورد توجه داوران تخصصی قرار گرفته است.
در این مقاله، مهمترین جوایز بینالمللی و ایرانی ادبیات و تصویرگری کودک را معرفی میکنیم.
جوایز بینالمللی
1- جایزهی هانس کریستین آندرسن
Hans Christian Andersen Award
معتبرترین جایزه جهانی ادبیات کودک و نوجوان که هر دو سال یکبار از سویIBBY به یک نویسنده و یک تصویرگر اهدا میشود.
این جایزه به پاس یک عمر فعالیت حرفهای تأثیرگذار اعطا میشود و به «نوبل کوچک ادبیات کودک» شهرت دارد.
در ایران، فرشید مثقالی تنها برندهی این جایزه در بخش تصویرگری بوده است.
2- جایزهی آسترید لیندگرن
Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA)
بزرگترین جایزهی نقدی ادبیات کودک و نوجوان جهان که از سوی دولت سوئد اهدا میشود.
این جایزه به یاد Astrid Lindgren بنیانگذاری شده و به نویسندگان، تصویرگران، ناشران یا نهادهایی تعلق میگیرد که نقشی جهانی در ترویج کتابخوانی کودک داشتهاند.
تمرکز ALMA بر تخیل، خلاقیت و ارزشهای انسانی است.
3- جایزهی بولونیا راگبی
Bologna Ragazzi Award
جایزهای بینالمللی در حوزهی کتابهای تصویری که همزمان با Bologna Children’s Book Fair برگزار میشود.
این جایزه به کتابهای برگزیده در بخشهای داستانی، غیرداستانی، هنری و دیجیتال اهدا میشود و نقش مهمی در معرفی جریانهای نو تصویرگری دارد.
4- مدال کیت گرینوی
Kate Greenaway Medal
جایزهای معتبر در بریتانیا که هر سال به بهترین تصویرگری کتاب کودک تعلق میگیرد و تمرکز اصلی آن بر روایت بصری، کیفیت هنری و خلاقیت تصویرگر است.
5- مدال اندرو کارنگی
Carnegie Medal
یکی از مهمترین جوایز ادبیات کودک و نوجوان بریتانیا که به بهترین اثر داستانی سال اهدا میشود و معیاری جدی برای کیفیت متن ادبی است.
6- جایزهی مدال کالدکات
Caldecott Medal
جایزهای سالانه در ایالات متحده که از سوی American Library Association اهدا میشود و معتبرترین نشان تصویرگری کتاب کودک در آمریکا به شمار میرود.
7- جایزهی نشان نیوبری
Newbery Medal
قدیمیترین جایزهی ادبیات کودک آمریکا که هر سال به بهترین متن ادبی کودک و نوجوان اهدا میشود و مکمل نشان کالدکات در ارزیابی کتابهای آمریکایی است.
8- جایزهی نامی کانکورس
Nami Concours
رقابتی بینالمللی در حوزهی تصویرگری کتاب کودک که در کره جنوبی برگزار میشود و تمرکز آن بر کشف استعدادهای نو و تصویرگران معاصر است.
جوایز ملی ادبیات و تصویرگری کودک ایران
1- جایزهی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (بخش کودک و نوجوان)
یکی از مهمترین جوایز رسمی کشور که هر سال به آثار برگزیده کودک و نوجوان در حوزهی ادبیات و تصویرگری اهدا میشود و نشاندهندهی جریان رسمی نشر کودک در ایران است.
2- جایزهی شورای کتاب کودک (ماهی سیاه کوچولو)
این جایزه که نام خود را از اثر ماندگار ماهی سیاه کوچولو گرفته، از سوی شورای کتاب کودک ایران اهدا میشود و به آثار شاخص در حوزهی تألیف، ترجمه، تصویرگری و پژوهش تعلق میگیرد.
این نشان از معتبرترین معیارهای تخصصی کیفیت کتاب کودک در ایران است.
3- جایزهی لاکپشت پرنده
جایزهای مستقل و شناختهشده که هر سال فهرستی از کتابهای باکیفیت کودک و نوجوان را منتشر میکند.
این جایزه شامل نشانهای طلایی، نقرهای و ویژه است و نقش مهمی در راهنمایی خانوادهها و کتابداران دارد.
4- جایزهی کتاب سال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (مرغک سیمین و زرین)
جایزهای تخصصی که به آثار برجسته ادبی، هنری و پژوهشی کودک اهدا میشود.
تمرکز این جایزه بر داستانهای پربار، تصویرگری باکیفیت و محتوای مؤثر در رشد فکری و اجتماعی کودک است.
5- جایزهی روباه شنی
نخستین جایزهی کتاب کودک و نوجوان در ایران که داوری آن کاملاً به نوجوانان سپرده شده است.
این جایزه در تابستان ۱۴۰۴ با مشارکت نهاد کتابخانههای عمومی کشور، کانون پرورش فکری، یونیسف، شهرکتاب و اپلیکیشن «بهخوان» برگزار شد و تجربهای تازه از مشارکت فعال نوجوانان در انتخاب کتاب را رقم زد.
نظرات
نظری ثبت نشده است. برای شروع یک بحث جدید وارد شوید بحث جدیدی را شروع کنید