درباره تراژدی
تراژدی در معنای عام به هر نوع حادثهای غمبار اثرگذار اطلاق میشود و در معنای ادبی آن قهرمان داستان با پرسشهای اساسی و هستیشناختی مواجه میشود. اولین تراژدیها در قرن پنجم پیش از میلاد بهصورت بیشتر آیینی تا نمایشی اجرا میشد. موضوع این نمایشها که غالبا اندوهناک و تلخ بودند، سقوط یا ناکامی یک شخصیت بزرگ یا قهرمان بود. هدف در تراژدی برانگیختن حس همراهی تماشاگر مانند ترس یا اندوه یا ترحم یا به عبارتی کاتارسیس است.
قهرمان در تراژدی شخصیتی از طبقه بالای اجتماع و نجیب است که بر اساس نقصانی مانند نقص اخلاقی سقوط میکند و به صورتی ترسیم میشود که همدلی مخاطب را برمیانگیزد.
شکست، سقوط و مرگ، پایان تلخ و فاجعهبار غیرقابلانکار تراژدی است که حاصل خطاهای قهرمان مانند، غرور و طمع یا سایر ضعفهای بشری است. در واقع این متن بلند شاعرانه که زبانی فاخر دارد نمایشگر تضاد قهرمان و سرنوشت اوست.
موضوع اصلی در تراژدی چالشهای مهم، اخلاقی یا اجتماعی، عدالت، غرور و تقدیر است.
افسانههای تبای (شومیز)
یکی از نمایشنامههای شاخص این مجموعه ادیپوس شهریار است، که داستان سرنوشت نفرینشدهی شاه تبای را روایت میکند.
1- ادیپ شهریار
این نمایشنامه بهعنوان نمونه کامل تراژدی کلاسیک است که در شهر تبای اتفاق میافتد. شهری که گرفتار طاعون است و ادیپ با کمک پیشگویی معبد دلفی ریشه طاعون را حضور قاتل شاه پیشین، در شهر مییابد و این آغاز تلاش او برای جستوجوی حقیقت است. ادیپ که شخصیتی عدالتخواه است به دنبال یافتن حقیقت به لحظه تراژدی دانستن میرسد. دانستن ناگزیری تقدیر و سلطه حقیقت، حتی اگر آن حقیقت نابودکننده باشد.
2- آنتیگونه
آنتیگونه دختر ادیپ، در شهری گرفتار طاعون، در برابر فرمان شاه برای دفن برادرش میایستد و مرگ را میپذیرد. اولویت برای آنتیگونه وجدان و قانون اخلاقی است. تقابل قانون انسانی و الهی و پیامدهای ناگوار سرسختی و تعصب موضوعمحوری آنتیگونه است. پذیرش سرنوشت اجتنابناپذیر و نمایش تعارض قوانین انسانی و اخلاقی موضوع اصلی نمایش است.
آیسخولوس مجموعه اورستیا
مجموعه آثار نمایشنامهنویس برجسته یونان باستان است که به پدر تراژدی شناخته میشود.
3- آگاممنون
آگاممنون، پادشاه و فرمانده جنگ تروا، پس از بازگشت به تبای توسط همسرش کشته میشود. موضوعمحوری در داستان تکرار چرخه خشونت حاصل از انتقام موروثی و گناه خانواده است. تاکید بر تقدیرباوری، قضاوقدر و عدالت الهی است. آگاممنون تراژدی خانوادگی و اخلاقی در ادبیات کلاسیک یونان است.
مدهآ (بیدگل)
نمایشنامه مدهآ به خشم، وفاداری، عشق و عدالت شخصی میپردازد و تصویری قدرتمند از زن در تراژدی یونانی ارائه میدهد.
4- مدهآ
مدهآ، وقتی با خیانت همسرش مواجه میشود، برای انتقام از او، فرزندانشان را میکشد. مدهآ بهعنوان زن و مادر قدرتمند در تراژدی نماد خشم و عشق و نفرت تومان است. نمایش با زبان شاعرانه تضاد میان احساسات شخصی و انتظارات اجتماعی را نشان میدهد. در مدهآ نیز سرنوشت اجتنابناپذیر و نقش تقدیر بسیار پررنگ است.
ائوریپیدس (پنج نمایشنامه)
این آثار همگی با تأکید بر سرنوشت، اخلاق، خشم و عدالت، ویژگیهای متمایز تراژدی یونانی را نشان میدهند.
5- کاهنههای باکوس
پادشاه تبای، پنتئوس در پی انکار خدای شراب و شادی، دیونیسوس، به نفرین او دچار میشود. دیونیسوس با جادو و جنون جمعی مردم، پنتئوس را به نابودی میکشاند. چالش در اینجا تقابل عقل و آیین است و نمونه از شکست انسان در برابر خدایان. موضوعات محوری داستان عبارتند از: تضاد میان تمدن و طبیعت، منطق و احساس، پدرسالاری و رهایی زنان.
6- هملت
هملت شاهزاده دانمارک پس از مرگ پدرش و متوجهشدن اینکه عمویش قاتل است درگیر کشمکش و تردید اخلاقی است. اثر با زبان شاعرانه و گفتگوهای درونی، عمق تردید شخصیتها و درگیریهای ذهنی و فلسفی آنها را نشان میدهد. تضاد میان عقل و احساس، تردید و اقدام و... از عناصر محوری هملت است.
مکبث (2 زبانه) (نشر آگه)
مکبث تراژدیای است دربارهی جاهطلبی، وسوسه و سقوط اخلاقی انسان تحت تأثیر قدرت و تقدیر.
7- مکبث
مکبث، به تحریک همسرش، پادشاه شریف دانکن را به قتل میرساند. پس از این قتل، مکبث درگیر جنون، بدگمانی و مرتکب قتلهای دیگری میشود. در واقع در مکبث هم طبق پیشگویی ساحران سقوط اخلاقی قهرمان رخ میدهد و حرص و طمع درونی و وسوسه قدرت موضوعمحوری داستان است.
شاه لیر (دات)
شاه لیر تراژدیای است دربارهی وفاداری، خیانت و فروپاشی خانواده در مواجهه با غرور، طمع و نادانی انسانی.
8- شاه لیر
در شاه لیر، موضوع اصلی فروپاشی نظم خانوادگی و سیاسی است که پیامد غرور و اعتماد نادرست و تراژدی پدری است. شاه لیر قدرت را میان سه دختر خود تقسیم میکند؛ اما فقط دختر سوم یعنی کورا به او وفادار است. در میانه این آشوب چالش میان عشق و قدرت و عدالت، خیانت و جنون و مرگهای تراژیک رخ میدهد.
اتللو (اختران)
اتللو تراژدیای است دربارهی حسد، فریب و سقوط تراژیک انسان در پی احساسات مهارناشدنی و خیانت دیگران.
9- اتللو
اتللو تحت تاثیر سوءتفاهم و حسادت القاشده، همسرش را به قتل رسانده و با پیامدهای روانی آن درگیر است. موضوع بیشتر تاثیر خشم و حسادت و واکاوی روانکاوانه شخصیتها در داستان است. تحت سلطه قدرت و جنسیت و نظام باورهاست که حقیقت دیده نمیشود و اخلاق نیز ابراز تولید خشونت است.
رومئو و ژولیت (ثالث)
رومئو و ژولیت تراژدیای است دربارهی عشق نافرجام و تضاد میان شور احساسات جوانانه و دشمنیهای خانوادگی مرگبار.
10- رومئو و ژولیت
داستان در رومئو و ژولیت عشق و مرگ است. دو عاشق از دو خانواده مخالف هم در سرنوشت تراژیک خود گرفتار میشوند. نمایش سرشار از دیالوگها و مونولوگهای احساسی و عاشقانه است که عمق عشق و جوانی شخصیتها را در آن میبینیم. قواعد سلب اجتماعی، خشم و نفرت خانوادگی و پیامد آن خشونت جمعی موضوعمحوری داستان است.
11- آندروماک
آندروماک، همسر هکتور و بازمانده جنگ تروا، در میان عشقهای یکطرفه و رقابتهای قدرت پس از سقوط تروا گرفتار میشود، از جمله حسادت همسر جدید و دخترش. موضوعمحوری تراژدی تقدیر عاطفی، وفاداری و خیانت است و مانند همه تراژدیها سرنوشت اجتنابناپذیر شخصیتها. شخصیتها میان قدرت و حسادت و وظیفه گرفتارند و آندروماک قهرمان زن داستان نماد وفاداری و مقاومت در برابر فشارهای سیاسی و عاطفی است.
تراژدیهای نامدار جهان
نظرات
نظری ثبت نشده است. برای شروع یک بحث جدید وارد شوید بحث جدیدی را شروع کنید