یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته‌های مسلمانان از ربن طبری تا ابن حزم اندلسی

یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته‌های مسلمانان از ربن طبری تا ابن‌حزم اندلسی

کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته‌های مسلمانان از ربن طبری تا ابن‌حزم اندلسی نوشته‌ی کامیلا آدانگ، اثری پژوهشی و مستند در حوزه‌ی تاریخ تطبیقی ادیان است که به بررسی چگونگی دریافت، نقد و بازنمایی یهودیت و تورات در آثار متفکران مسلمان می‌پردازد.

این کتاب یکی از جامع‌ترین پژوهش‌ها درباره‌ی تاریخ مواجهه‌ی فکری مسلمانان با دین یهود و کتاب مقدس عبری است و نشان می‌دهد چگونه اندیشه اسلامی از قرن سوم تا پنجم هجری به بازخوانی، نقد و گاه پذیرش مفاهیم یهودی پرداخته است.

درباره کتاب

کامیلا آدانگ، پژوهشگر برجسته در حوزه‌ی مطالعات اسلامی و یهودیت تطبیقی، در این اثر با دقت تاریخی و زبانی چشمگیر، آثار اندیشمندانی چون ربن طبری، واقدی، طبری، مسعودی، ابن‌قتیبه، عبدالجبار همدانی و ابن‌حزم اندلسی را بررسی می‌کند.

او در این پژوهش نشان می‌دهد که تعامل مسلمانان با کتاب مقدس یهودی، تنها در قالب ردیه‌نویسی و نقد نبوده، بلکه نوعی گفت‌وگو و تبادل فکری و تفسیری نیز در آن نقش داشته است.

کتاب بر مبنای متون عربی و عبری نگاشته شده و از منابع دست‌اول تاریخی بهره می‌برد.

آدانگ با روش تحلیلی-تاریخی، تحولات نگرش مسلمانان به یهودیت را از دوران نخستین اسلام تا عصر اندلس دنبال می‌کند؛ عصری که اندیشه‌های فلسفی و دینی اسلام و یهود در فضایی مشترک به شکوفایی رسیده بودند.

ساختار کتاب

کتاب شامل چند بخش اصلی است که هر یک به دوره‌ای از تاریخ اندیشه اسلامی اختصاص دارد:

1. مقدمه‌ای بر رابطه اسلام و یهودیت در سده‌های نخست
2. از ربن طبری تا مفسران نخستین قرآن: مواجهه با تورات و نبوت موسی
3. تأثیر تفسیر اسلامی بر برداشت‌های تاریخی از یهودیت
4. ابن‌حزم اندلسی و نظام‌مند شدن نقد یهودیت در جهان اسلام
5. نتیجه‌گیری: از مجادله تا گفت‌وگو — مسیر تطور نگاه مسلمانان به کتاب مقدس عبری

در هر فصل، نویسنده با استناد به متون تاریخی، تفسیری و کلامی، نشان می‌دهد چگونه دیدگاه مسلمانان از «رد و نفی» به «تحلیل و مقایسه» تحول یافته است.

ویژگی‌های برجسته کتاب

1. پژوهشی مستند بر پایه‌ی منابع کهن عربی و عبری
2. تحلیل تاریخی تحول دیدگاه‌های اسلامی نسبت به یهودیت و تورات
3. بازخوانی آثار اندیشمندان کلیدی چون ابن‌قتیبه، عبدالجبار و ابن‌حزم
4. رویکردی تطبیقی میان متون اسلامی و یهودی
5. مناسب برای پژوهشگران الهیات، تاریخ ادیان، فلسفه اسلامی و مطالعات تطبیقی

درباره نویسنده

کامیلا آدانگ (Camilla Adang) استاد دانشگاه تل‌آویو و از پژوهشگران شناخته‌شده‌ی حوزه‌ی مطالعات اسلامی و یهودی است.

تمرکز آثار او بر تحلیل نحوه‌ی برداشت اندیشمندان مسلمان از متون یهودی و مسیحی است.

او در چندین پروژه بین‌المللی در زمینه‌ی تاریخ الهیات تطبیقی و مطالعات ابن‌حزم مشارکت داشته است.

مضمون کلی اثر

کتاب یهودیت و کتاب مقدس عبری در نوشته‌های مسلمانان از ربن طبری تا ابن‌حزم اندلسی نه‌فقط مطالعه‌ای تاریخی بلکه بازتابی از گفت‌وگوی تمدنی و فکری میان اسلام و یهودیت است.

آدانگ نشان می‌دهد که حتی در دوره‌های مجادله دینی، متفکران مسلمان نگاه صرفاً خصمانه نداشتند، بلکه می‌کوشیدند درکی نظری و ساختاری از دین دیگر به‌دست آورند.

به‌ویژه در اندلس، که دو سنت فکری در کنار هم زیست می‌کردند، این تعامل به نوعی نقد درونی و تطبیقی میان سنت‌های ابراهیمی بدل شد.

چرا باید این کتاب را بخوانیم؟

زیرا این کتاب یکی از دقیق‌ترین آثار معاصر درباره‌ی چگونگی مواجهه‌ی مسلمانان با دین یهود و کتاب مقدس است.

خواندن آن برای پژوهشگران، دانشجویان مطالعات اسلامی، تاریخ تطبیقی ادیان و فلسفه میان‌فرهنگی ضروری است.

کتاب همچنین برای مخاطب عام علاقه‌مند به تاریخ فکری اسلام، چشم‌اندازی تازه از گفت‌وگوی ادیان ابراهیمی فراهم می‌کند.