روایت والا
روایت علی رضاقلی از مسئله توسعه در ایران
کتاب روایت والا (روایت علی رضاقلی از مسئله توسعه در ایران) نوشتهی رضا مجیدزاده، یکی از مجلدات مجموعه پژوهشی «روایتهای توسعه در ایران» است که زیر نظر محسن رنانی منتشر میشود.
این مجموعه با هدف بازخوانی اندیشههای برجستهترین متفکران ایرانی دربارهی توسعه، نوسازی، سیاست و فرهنگ، تلاش میکند تصویری جامع از جریان فکری معاصر ایران ارائه دهد.
در این جلد، نویسنده به سراغ علی رضاقلی، جامعهشناس و اندیشمند پرآوازه ایرانی، رفته است؛ کسی که سالها با پژوهش در زمینهی تاریخ اجتماعی، رفتار سیاسی و نهادهای قدرت در ایران، کوشید ریشههای توسعهنیافتگی را از منظر تاریخی و فرهنگی واکاوی کند.
درباره کتاب
کتاب روایت والا تحلیلی نظاممند از منظومه فکری علی رضاقلی است؛ از نظریهی «رفتار سیاسی ایرانیان» گرفته تا تحلیلهای او از چرخههای تاریخی قدرت و توسعهنیافتگی.
نویسنده با بهرهگیری از آثار رضاقلی — بهویژه کتابهایی چون جامعهشناسی نخبهکشی، جامعهشناسی خودکامگی و ایران؛ جامعه کوتاهمدت — کوشیده است تصویر دقیقتری از منطق درونی تفکر او به دست دهد.
مجیدزاده در این پژوهش، نشان میدهد که اندیشهی رضاقلی را نمیتوان صرفاً جامعهشناسی تاریخی دانست؛ بلکه نوعی توسعهنگری بومی است که در تلاش برای پاسخ به این پرسش محوری شکل گرفته است:
چرا جامعه ایرانی در مسیر توسعه مدرن دچار گسستهای پیدرپی شده است؟
ساختار کتاب
کتاب در چند بخش اصلی تنظیم شده است که هر یک به یکی از محورهای اندیشهی رضاقلی میپردازد:
- زندگی و زمینههای فکری علی رضاقلی
- — آشنایی با مسیر علمی و دغدغههای اجتماعی او.
- در جستوجوی منطق تاریخ ایرانی
- — تحلیل نگاه رضاقلی به چرخهی قدرت، نخبهکشی و الگوهای تکرارشونده تاریخی.
- جامعه کوتاهمدت و بحران توسعه
- — تبیین مفهوم «کوتاهمدت بودن تفکر سیاسی و اجتماعی ایران» بهعنوان مانعی در برابر پیشرفت.
- رضاقلی و مسئله مدرنیته ایرانی
- — نسبت میان علم، نهاد، فرهنگ و توسعه در اندیشهی او.
- ارزیابی جایگاه رضاقلی در منظومه فکری توسعه در ایران
- — مقایسه دیدگاههای او با متفکرانی چون داوری اردکانی، طباطبایی، کاتوزیان و آشوری.
ویژگیهای برجسته کتاب
- بازخوانی تحلیلی و مستند اندیشههای علی رضاقلی
- نگاهی میانرشتهای به پیوند تاریخ، فرهنگ و توسعه
- بخشی از پروژهی فکری منسجم درباره اندیشه توسعه در ایران
- مناسب برای دانشجویان علوم اجتماعی، علوم سیاسی و مطالعات توسعه
- ارائه تصویری منظم از جایگاه رضاقلی در میان روشنفکران معاصر
درباره نویسنده
رضا مجیدزاده پژوهشگر حوزهی اقتصاد سیاسی و اندیشه توسعه در ایران است.
او در آثار و مقالات خود کوشیده پیوند میان تفکر تاریخی، ساختار اقتصادی و رفتار سیاسی را در بستر ایران بررسی کند.
درباره مجموعه روایتهای توسعه
پروژهی «روایتهای توسعه در ایران» زیر نظر محسن رنانی، تلاشی پژوهشی برای گردآوری و تحلیل نظاممند دیدگاه متفکران ایرانی درباره توسعه است.
این مجموعه شامل روایتهایی از اندیشمندانی چون سیدجواد طباطبایی، داریوش آشوری، علی رضاقلی، همایون کاتوزیان و رضا داوری اردکانی است که هرکدام بخشی از پازل فکری توسعهنیافتگی ایران را تشکیل میدهند.
مضمون کلی اثر
روایت والا تلاشی است برای بازسازی دستگاه فکری علی رضاقلی، بهعنوان یکی از روشنفکران نادر ایرانی که با رویکردی علمی و تاریخی به نقد ساختار قدرت و رفتار سیاسی در ایران پرداخت.
این کتاب میکوشد نشان دهد که در پس نگاه تاریخی رضاقلی، نوعی دعوت به خرد تاریخی و اصلاح نهادی نهفته است — خردی که لازمه عبور از چرخه خودکامگی و بازتولید عقبماندگی است.
چرا باید این کتاب را بخوانیم؟
زیرا روایت والا فرصت نادری است برای فهم عمیقتر اندیشه یکی از مهمترین جامعهشناسان سیاسی ایران و جایگاه او در گفتمان توسعه.
کتابی برای خوانندگانی که به دنبال شناخت ریشههای تاریخی و فرهنگی توسعهنیافتگی در ایراناند.
